AMSTERDAM -  Je kunt het je bijna niet voorstellen als je het chique Drentse dorp Frederiksoord inrijdt, maar hier werden zo’n tweehonderd jaar geleden de kanslozen van ons land samengebracht om te worden ’heropgevoed’.

Want zijn we de afgelopen jaren geplunderd door geldzuchtige bankiers waardoor we de komende decennia de broekriem over de gelukkig nog redelijk gevulde buik moeten aantrekken, tweehonderd jaar geleden stond ons land zo’n beetje op de rand van een bankroet na te zijn leeggezogen door de Fransen.

Van de twee miljoen inwoners die Nederland begin negentiende eeuw telde, leefde dan ook tien procent in diepe armoede en was het aantal kinderen dat te vondeling werd gelegd schrikbarend hoog.

Het is generaal-majoor Johannes van den Bosch die zich het lot van deze mensen aantrekt. Hij geeft leiding aan expedities in het voormalige Indië, waar hij ziet waar uitbuiting toe kan leiden. Als er zes landgoedeigenaren worden vermoord, terwijl hij en zijn buurman die de inheemse bevolking wel goed behandelen worden gespaard, begrijpt hij dat zo’n sociale houding zich altijd terugbetaalt.

Terug in Nederland begint hij zijn strijd tegen de armoede. Hij vraagt en krijgt steun van koning Willem I en richt in 1818 de Maatschappij van Weldadigheid op. De Maatschappij geeft gezinnen de kans een beter bestaan op te bouwen door ze werk, een huis, medische hulp en scholing te geven.

De zuidwesthoek van Drenthe, indertijd nog bedekt met heide en veen, wordt uitgekozen om de ’kolonisten’ te leren de gronden klaar te maken voor land- en bosbouw, waardoor ze in staat zijn voortaan in hun eigen behoeften te voorzien. In de Drentse dorpen Frederiksoord, Willemsoord, Wilhelminaoord en Boschoord worden 430 koloniehuisjes gebouwd samen met fabrieken, scholen, kerken en winkels, waar men kan betalen met een eigen munteenheid.

De mensen moeten bij aankomst wel een reglement ondertekenen met strenge regels en voorwaarden. Zo is bijvoorbeeld het gebruik van sterkedrank verboden en worden overtredingen bestraft met inhouding van loon. Natuurlijk wordt dat bepaalde mensen, gewend aan het vrije leven als bedelaar of landloper, te veel. Als ze weglopen en kans zien om in één nacht een hutje te bouwen, wordt zo’n hutje op de hei gedoogd. Degenen die het lukt, kunnen zo dicht in de buurt van ouders en familie blijven wonen en op die manier is bijvoorbeeld het nabijgelegen Vledderveen ontstaan.

Dit stukje geschiedenis moest even verteld worden, omdat de wandeling die we maken als het ware door één groot openluchtmuseum gaat. Heel veel van wat toen werd gebouwd, is gelukkig nog in heel goede staat en nu in gebruik als restaurant, woning of gewoon nog zoals het toen is bedoeld. U passeert gedurende de hele route allerlei bordjes waarop te lezen valt wat er zoal met de bezienswaardigheid is gebeurd. Hartstikke leuk op een route die ook al uitblinkt in natuurschoonheid.

We beginnen en eindigen bij museum De Koloniehof, met een fraai park waarin een nagebouwd koloniehuis met voorbeeldakkertjes en een doolhof te zien zijn. Verderop bewonderen we het volledig gerenoveerde hotel Frederiksoord, de voormalige bakkerij die nu in gebruik is als bed and breakfast en Huis Westerbeek, de voormalige woning van o.a. Johannes van den Bosch en nu het bestuurlijk centrum van De Maatschappij, die nog altijd in het bezit is van 1300 ha landgoederen en tientallen originele koloniewoningen, waarvan het merendeel op de Monumentenlijst staan.

Westerbeek gepasseerd wandelen we langs mooie bosranden met allerlei soorten paddenstoelen naar Wilhelminaoord en komen o.a. langs het koloniekerkje dat nu alleen nog wordt gebruikt voor rouw- en trouwdiensten, Rustoord, waar de ouderen werden verzorgd, het voormalige schooltje, de begraafplaats, gewoon te veel om op te noemen. Gaat u zelf maar eens kijken, we kunnen immers nog zoveel leren van het verleden.

Bron: Telegraaf