ORLANDO - Op 1 november gaat de voorlaatste space-shuttle de lucht in. Een bezoek aan Kennedy Space Center is nu al nostalgisch.

'Kijk daar, tussen de twee elektriciteitsmasten, in die middelste boom. Een nest van de Amerikaanse zeearend.'' De passagiers turen ingespannen door de raampjes van de bus. ,,En kijk, een van de ouders zit op het nest! Wat een prachtig symbool van Amerikaanse trots!'' Gids Bruce kijkt tevreden rond. Opgetogen schieten tientallen toeristen foto's van de zeldzame vogel. Het is dezelfde die streng en met gestrekte vleugels op het wapen van de Amerikaanse president prijkt.

Deze bus verzorgt een van de vele dagelijkse tours door Kennedy Space Center, dat sinds 1968 dienstdoet als lanceerbasis van raketten en ruimteschepen. Hier begonnen Apollo-astronauten hun vlucht naar de maan en hier lanceert NASA de space-shuttles. Het complex ligt langs de oostkust van de staat Florida, een gebied dat zich trots de Space Coast noemt.

Broedplaats
Ook de natuur tiert welig op dit streng bewaakte terrein. Het 56 kilometer lange strand is een belangrijke broedplaats voor schildpadden. Het is een sport om vanuit de toerbus zo veel mogelijk alligators te tellen. Op drogere grond zijn gordeldieren, wilde katten en everzwijnen te vinden.

Dat de natuur hier de ruimte heeft, wil niet zeggen dat de ruimtevaart bevorderlijk is voor de ongerepte natuurpracht. Toergids Bruce: ,,Bij elke lancering van een shuttle sterven er alleen al honderden kikkers door het oorverdovende lawaai.'' Om er, niet zonder trots, aan toe te voegen: ,,De space- shuttle is het lawaaiigste door mensen gemaakte object, op de atoombom na.''


Astronaut boulevard
De 'ruimtekust' heeft buiten het Kennedy Space Center weinig natuurlijke schoonheid te bieden. Bovendien springen de scheuren in het asfalt in het oog, net als de vervallen gebouwen en de onmiskenbare vergane glorie. Een ontbijt in de Sunrise Diner in Cocoa Beach voelt als een tijdreis: houten banken, sloten waterige koffie en bouwvakkers en politieagenten die voor weinig geld enorme porties pannenkoeken, eieren en spek naar binnen schuiven.

De glorietijd van dit gebied ligt dan ook alweer enkele decennia achter ons. De oprichting van ruimteagentschap NASA in 1958 door president Eisenhower wekte deze regio tot leven met massale werkgelegenheid. Hele steden, zoals Titusville, werden uit de grond gestampt om astronauten en overige arbeiders te huisvesten.

De explosie van space-shuttle Challenger, die in 1986 na 73 seconden uit elkaar spatte, was het keerpunt. Hoewel hier nog best belangwekkende zaken gebeuren, is de wereld nauwelijks meer geïnteresseerd. Hier en daar zal nog best een ruimtewandelaar wonen en het kan gebeuren dat je ineens over Astronaut Boulevard rijdt - de meeste bewoners van deze streek zijn allang met andere zaken bezig. Zeevruchten vangen en eten, bijvoorbeeld. En surfen. De trots van Cocoa Beach is Ron Jon Surf Shop, naar verluid de grootste surfwinkel op aarde. Dag en nacht kun je hier een nieuwe zwembroek halen, terwijl een coverband liedjes van The Beach Boys speelt.

Toch komt het gros van de bezoekers nog altijd voor de raketten en space-shuttles. Het Kennedy Space Center is voor hen een waar walhalla. Honderdduizenden toeristen komen jaarlijks naar het bezoekerscentrum van het Amerikaanse ruimteagentschap. Een rondgang over het terrein gaat gepaard met duizelingwekkende superlatieven. Zo is het vehicle assembly building, waar ruimtevoertuigen worden klaargemaakt voor hun missie, met 160 meter de hoogste hangar ter wereld en het op drie na meest volumineuze gebouw - vliegtuigbouwers Boeing en Airbus hebben nóg ruimere onderkomens. De Amerikaanse vlag die in 1976 op de gevel werd geschilderd, is de állergrootste. Elk van de vijftig sterren heeft een doorsnee van bijna twee meter. De ruimte is zo gigantisch dat het pand een eigen klimaat heeft. Op vochtige dagen - en bij hapering van de airconditioning - zouden regenwolken zich onder het plafond samenpakken.

Dit meer dan imposante gebouw ligt op enkele kilometers van het lanceerplatform voor de resterende space-shuttles. Enkele weken voor een lancering komt het ruimteveer, compleet met oranje brandstoftank en twee witte booster-raketten, via een van de gigantische poorten van het gebouw naar buiten. Op een speciaal ontworpen rupsvoertuig - met 2,4 miljoen kilo het zwaarste vervoermiddel op aarde - kruipt de shuttle vervolgens naar het nog geen 6 kilometer verderop gelegen lanceercomplex 39A.

Historische reizen
Bij het naderen van het platform bereikt de spanning in de bus van Bruce een hoogtepunt. Vanaf de enorme metalen installatie beginnen de shuttles hun ruimtereizen. Omdat het bezoek vlak voor een lancering plaatsvindt, staat ruimteveer Discovery klaar voor lift-off. Het witte toestel is desondanks nauwelijks te zien, omdat het tot het moment van lancering is ingepakt in een technische installatie, de rotating service structure, die het beschermt tegen de elementen en technici toegang geeft tot het laadruim van de shuttle.

Toch geeft het zien van de gigantische oranje brandstoftank en de twee booster-raketten menig ruimteliefhebber kippenvel. Ook al is het op een kilometer afstand. Mensen staan op van de banken om vanuit de rijdende bus plaatjes te schieten.

Even later laat de gids zijn groep de bus uit bij een uitkijkplatform in de duinen langs de Atlantische kust. Dit is heilige grond voor iedereen die ook maar een heel klein beetje in ruimtevaart is geïnteresseerd. Wie heeft niet ooit met ingehouden adem op tv naar de lancering van een space-shuttle gekeken, of naar archiefbeelden van de Saturnus-raketten die de ruimtevaarders van het Apollo-programma naar de maan brachten?

Met pensioen
De bus zet zijn passagiers af bij het Apollo/Saturn V Center. De binnenkomst is overdonderend. Oog in oog met de 111 meter lange, liggende raket valt de mensenmassa onder het gevaarte in het niet. Dit is een nooit gebruikt exemplaar van de Saturn V-raket, het grootste en krachtigste ruimteprojectiel ooit. De gedachte dat deze machine alweer bijna een halve eeuw terug is gebouwd, lijkt onwerkelijk. Dit is het soort raket dat in kinderboeken nog steeds de toekomst moet voorstellen.

Vette nostalgie dus, en dat is meteen de tragiek van NASA. Het bezoekerscentrum loopt over van de succesverhalen uit het verleden. Tentoonstellingen, 3D-films en een pretparkachtige simulatie van een lancering voorkomen dat bezoekers de mijlpalen van de ruimtevaart ooit nog vergeten. De eerste Amerikaan in de ruimte. De eerste rondjes om de aarde. Wandelen op de maan. Ook de Russen komen aan bod: hond Laika die als eerste rond de aarde cirkelde en Joeri Gagarin, de eerste mens die een ruimtereis maakte.

Dat ver boven onze hoofden nog altijd baanbrekend werk wordt verricht in het International Space Station (ISS) lijkt voor NASA een lastiger te verkopen boodschap. De glans is er de laatste jaren een beetje vanaf. De space-shuttle lijkt sinds het tweede grote ongeluk - het vergaan van de Columbia in 2003 - alleen nog het nieuws te halen in verband met de veiligheid.

En dan is nu het pensioen van de space-shuttle aanstaande. Er staan nog twee lanceringen op het programma, op 1 november en 27 februari. En dan houdt het op. Tot de Ares-raketten met het Orion-ruimtevaartuig klaar zijn voor gebruik - dat duurt nog zeker een paar jaar - kunnen de Amerikanen geen mensen meer de ruimte in schieten. Om astronauten van en naar het ISS te transporteren, moet worden meegelift met de Soyuz van de Russen. De ruimtewedloop uit de Koude Oorlog - ooit een enorme impuls voor de ruimtevaart - is niet meer dan een verre herinnering.

De sfeer in Kennedy Space Center wordt er niet beter op. ,,Obama begrijpt niks van ruimtevaart,'' klaagt een medewerker. Ze heeft net een groep toeristen bijgepraat over de laatste lanceringen. ,,Zoals veel mensen denkt de president dat het een luxe is, maar ruimtevaart heeft zo veel meer opgeleverd dan mooie plaatjes van de aarde.'' De verwachting is dat zeker de helft van de veertienduizend NASA-medewerkers binnenkort op straat staat. (THALOEN VERWEIJ)
 

Bron: Ad