Veenendaal (in plaatselijk dialect: 't Veen) is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Utrecht, gelegen aan de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. Veenendaal telt 62.058 inwoners en heeft een oppervlakte van 19,81 km².
Geschiedenis van Veenendaal
Vanwege een slechte waterafvoer trad er tijdens het Weichselien veenvorming op in de gebieden van de Gelderse Vallei ten noorden van Rhenen. Vanaf circa 1430 werd dat veen ontgonnen, om dit proces te versoepelen werd aan het eind van de 15e eeuw voor de afvoer van turf de Bisschop Davidsgrift aangelegd. De veengebieden lagen zowel in gebieden van het Hertogdom Gelre als het Sticht Utrecht. Vanwege godsdienstoorlogen tussen Stichtse en Gelderse partijen verzandde de Grift, maar het vervenen werd in 1545 weer hervat nadat Karel V ook de Gelderse hertogdommen in zijn bezit kreeg.
In 1546 is Veenendaal ontstaan op een restant van de de stuwwal van Reemst, waartoe ook de Emmikhuizenberg behoort Rond die tijd kreeg de Grift ook een aantal zijtakken, waarlangs bebouwing verrees. Omdat verwacht werd dat de veenderij een aanzienlijke tijd zou gaan duren werd in 1566 een kerk gesticht. Zo werd Veenendaal een brinkdorp met lintbebouwing, maar nog verdeeld over twee provincies. Er was sprake van een Utrechts Veenendaal en Gelders Veenendaal. Stichts Veenendaal viel onder de gemeenten Rhenen en Renswoude, Gelders Veenendaal onder Ede. In 1795 grepen enkele Veense burgers de inval van de Franse legers aan om een eigen gemeente op te richten, los van Rhenen en Ede. Uiteindelijk wordt alleen Stichts Veenendaal zelfstandig, met op dat moment ruim 1.900 inwoners.
Toen het veen midden 17e eeuw opraakte brak er een periode van stilstand aan. De huisnijverheid uit die periode werd vanaf het midden van de 19e eeuw gemechaniseerd, de wolindustrie dankt hier zijn oorsprong aan. Samen met de sigarenindustrie was de textielindustrie tot in de eerste helft van de 20e eeuw bepalend voor Veenendaal. Daar is tegenwoordig weinig meer van over, omdat de industrieën zijn verdrongen naar lagelonenlanden en vrijwel alle bestaande fabrieken uit die tijd zijn gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Van het waterrijke verleden is ook weinig terug te vinden in het centrum van Veenendaal. De Grift en al haar zijtakken zijn gedempt vanwege vervuiling en wegenbouw, wat nog rest zijn opvallend brede straatprofielen. Het in 1866 gegraven Omleidingskanaal bestaat echter nog wel, welke buiten het centrum van Veenendaal weer op de originele loop van de Grift aansluit.
Pas in 1960 voegde Gelders Veenendaal zich door een grenscorrectie bij Stichts Veenendaal, tevens werden er stukken van Rhenen en Renswoudegeannexeerd. Hierdoor ontstond een gemeente met een oppervlakte van bijna achttien vierkante kilometers en ruim 23.000 inwoners. Hierna is Veenendaal in veertig jaar tijd uitgegroeid tot het inwoneraantal van meer dan 60.000 mensen. Om de bouw van een nieuwe woonwijk mogelijk te maken is in 1998 wederom een stuk grond van Ede geannexeerd. In 1997 was Veenendaal de Groenste Stad van Europa en in 2004 de groenste stad van Nederland.
Veenendaal is het winkelhart van de streek en dit wordt tussen 2007 en 2010 uitgebreid door een grote vernieuwing in het centrum. De oude Hollandia-wolfabriek, die nog steeds iets van de oude grandeur liet zien zoals die vroeger in Veenendaal gevonden werd, en de Ekeris Meubelboulevard, die verplaatst is naar de rand van Veenendaal, worden grotendeels gesloopt.
In de afgelopen vijftien jaar is aan de Markt in Veenendaal ook het horeca-aanbod substantieel toegenomen. Ook de kwaliteit van de lagere en middelbare scholen is erg verbeterd, er zijn meer evenementen, en er is een jongerenadviesorgaan opgericht, de Veense Jongerenraad. Veenendaal wordt dan ook een steeds meer een jongerenstad. Daarnaast kent Veenendaal een rijk verenigingsleven, waarin sport- en muziekverenigingen een samenbindende rol vervullen. Ook is het opvallend dat in vergelijking met het landelijk beeld een bovengemiddeld aantal inwoners kerkelijk meelevend en actief is.
Verkeer en vervoer van Veenendaal Veenendaal ligt aan de A12 tussen Utrecht en Arnhem. De N233 verbindt Veenendaal via de Rijnbrug bij Rhenen met de A15. Door de centrale ligging in Nederland, met toegang tot belangrijke hoofdwegen, is Veenendaal een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven.
Op het grondgebied van de gemeente Veenendaal liggen twee spoorwegstations aan de Veenendaallijn, Veenendaal West en Veenendaal Centrum. Vanaf deze stations rijden Sprinters naar Rhenen en Breukelen en in de spits naar Amsterdam Centraal. Daarnaast ligt in het naastgelegen dorp De Klomp station Veenendaal-De Klomp aan de Rhijnspoorweg. Vanaf dit station rijden Intercity's naar Arnhem - Nijmegen en naar Utrecht Centraal - Amsterdam Centraal - Den Helder.
Binnen Veenendaal is de fiets de meest logische vervoerskeus, Veenendaal was in 2000 de Fietsstad van Nederland en daarvoor genomineerd in 2002 en 2008.
Godsdienst van Veenendaal Veenendaal is gelegen in de zogeheten Bijbelgordel. De gemeente heeft relatief veel inwoners met een christelijke geloofsovertuiging. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 werd de Christen Unie de grootste partij. Wel waren de confessionele partijen niet langer in de meerderheid in de raad. Ook stemde 7,9% van de kiezers bij Tweede Kamerverkiezingen van 2006 op de SGP, terwijl deze partij landelijk 1,6% van de stemmen behaalde. In Veenendaal is een kleine meerderheid van de bevolking gelovig. In 2006 stemden 53% van de inwoners op een partij met een uitgesproken christelijke signatuur. Sinds 1980 is het aantal inwoners met een streng-christelijke achtergrond in percentage van het totaal aantal inwoners gedaald. Dit is in lijn met de landelijke trend, echter Veenendaal heeft nog steeds relatief veel inwoners met een reformatorische achtergrond in vergelijking met de rest van Nederland. Ook opvallend is het toestaan van een aantal evenementen per jaar op zondag, en toegenomen horeca-activiteiten in de stad.
Opzienbarende godsdienstige activiteiten van Veenendaal In juli 1987 organiseerde toenmalig EO-directeur Bert Dorenbos op het marktplein van Veenendaal een lectuurverbranding tegen bloot in tijdschriften. Het plan was dat dit de eerste in een reeks verbrandingen zou zijn in Nederland. Het bleef bij die ene keer in Veenendaal. De verbranding liep uit op een chaos, waarbij pornomodel 'Candy' uit Arnhem topless om het vuur ging dansen.
Monumenten in Veenendaal
- Oude Kerk aan de Markt
- Stellingkorenmolen De Nieuwe Molen
- Stellingkorenmolen De Vriendschap
- Café Restaurant de Kolonie (Jugendstil)
Voorzieningen in Veenendaal
- Bioscoop (Theater de Lampegiet)
- Zwembad (de Vallei)
- Muziekschool (De Muzen)
- Theater De Lampegiet
- Jongerencentrum Escape
- Openbare Bibliotheek Veenendaal
- Kunstuitleen Veenendaal
Evenementen in Veenendaal
- Wielerwedstrijd Dutch Food Valley Classic
- Bokbierfestival
- Lampegietersavond (september)
- Lampegietersweek
- Bijenmarkt (juli)
- Open Debating Toernooi Veenendaal
- Veenendaal ( uitspraak (info·uitleg)) (in plaatselijk dialect: 't Veen) is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Utrecht, gelegen aan de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. De gemeente telt 62.058 inwoners (31 dec. 2008, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 19,81 km² (waarvan 2,30 km² water). Veenendaal werkt met de gemeente Rhenen en de Gelderse gemeenten Wageningen en Ede samen in het verband WERV.
VEENENDAAL Veenendaal Veen) Nederlandse Utrecht Utrechtse Heuvelrug Gelderse Vallei Veenendaal
Vanwege Weichselien Rhenen Vanaf Bisschop Davidsgrift gebieden Hertogdom Gelre Sticht Vanwege Stichtse Grift Karel Reemst Emmikhuizenberg Omdat Utrechts Veenendaal Gelders Stichts Renswoude onder Veense Franse gemeente Uiteindelijk periode midden Samen weinig zijtakken Omleidingskanaal centrum Renswoude geannexeerd Hierdoor oppervlakte inwoners Hierna Groenste Europa Nederland
Veenendaal wordt tussen Hollandia-wolfabriek Ekeris Meubelboulevard Markt Jongerenraad steeds Daarnaast opvallend aantal Veenendaal
Veenendaal Arnhem Rijnbrug Nederland Veenendaallijn Centrum Sprinters Breukelen Amsterdam Centraal Klomp Veenendaal-De Rhijnspoorweg station rijden Intercity's Nijmegen Helder Fietsstad Veenendaal
Veenendaal is gelegen Bijbelgordel heeft Christen partijen Tweede Kamerverkiezingen partij landelijk meerderheid christelijke Sinds echter relatief achtergrond vergelijking evenementen toegenomen Veenendaal
In EO-directeur Dorenbos eerste Veenendaal
- Stellingkorenmolen Nieuwe Molen Vriendschap Café Restaurant Kolonie Bioscoop Lampegiet) Zwembad Vallei) Muziekschool Muzen) Theater Lampegiet Jongerencentrum Escape Openbare Bibliotheek Kunstuitleen Wielerwedstrijd Dutch Valley Classic Bokbierfestival Lampegietersavond Lampegietersweek Bijenmarkt Debating Toernooi plaatselijk dialect plaats provincie 62058 km² gemeenten Wageningen