Warmond is een dorp en een voormalige gemeente in Zuid-Holland, gelegen in het Rijnland, vlak ten noorden van Leiden, tussen Oegstgeest en Sassenhei. Per 1 januari 2006 is Warmond met Sassenheim en Voorhout opgegaan in de gemeente Teylingen. Het inwonertal van het voormalige Warmond bedroeg 4915.
Ligging van Warmond Warmond ligt aan de Kagerplassen, die ook voor het grootste deel in het voormalig-Warmondse deel van de gemeente Teylingen liggen. Warmond is bekend als een welvarende locatie. Warmond ligt op een oude strandwal. Deze loopt parallel aan de Leede, een water dat de Kagerplassen via enkele kanalen met de Oude Rijn verbindt. Evenwijdig aan de Leede lopen de Herenweg en de smalle Dorpsstraat. Deze beide straten worden met elkaar en met het water verbonden met een reeks smalle steegjes, die dammen worden genoemd. Het polderland aan de oostkant van de Kagerplassen is vanuit Warmond alleen over het water of via het grondgebied van buurgemeenten te bereiken.
Molens in Warmond Op het grondgebied van Warmond bevinden zich een aantal goed onderhouden windmolens.
De naam Warmond Warmond wordt voor het eerst, onder de naam Warmelda, genoemd in een negende-eeuwse goederenlijst van de kerk van Utrecht. Hierin staat dat de kerk Sint Maarten te Utrecht drie mansi (boerderijen) in Warmelda bezat. Volgens dr. D.P. Blok was de naam Warmelda oorspronkelijk de naam van een waterloop, waarschijnlijk de huidige Leede en de Hofleede, het belangrijkste water bij dit dorp. De naam van de waterloop zou dan overgegaan zijn op de plaats aan het water en het water – om verwarring te vermijden – zou een andere naam gekregen hebben. In de 11e eeuw komt de naam Warmunde voor en de 14e en 15e de namen Wermonde en Warmonde.
Kerkelijke gebouwen in Warmond In de middeleeuwen bezat Warmond een kerk en twee kloosters: Mariënhaven en St. Ursula. Oorspronkelijk bezat Warmond alleen een kapel, die volgens een oorkonde uit het jaar 1063 een dochterkerk was van het Groene Kerkje in Oegstgeest. Deze kapel is later vervangen door een grotere kerk met toren. Zowel kapel als kerk waren gewijd aan St Matthias. In 1573 is de kerk door Leidenaren verwoest, om te voorkomen dat de oprukkende Spaanse troepen hierin een veilig heenkomen konden vinden. Het koor en de toren van de kerk zijn door de hervormden herbouwd. In 1874 werd het koor afgebroken toen de hervormden naar een nieuw kerkgebouw aan de Herenweg gingen. Alleen de Oude Toren en de bijbehorende ruïne zijn de resten van deze kerk in Warmond.
Mariënhaven was een Cisterciënzerklooster dat in 1412 is gesticht door Jan van den Woude heer van Warmond. St. Ursula of Elfduizend Maagden was een vrouwenklooster en werd in 1410 gesticht door dezelfde Jan van den Woude. Beide kloosters werden in 1573 verwoest.De katholieke Sint-Matthiaskerk is een neogotische kruiskerk uit 1859 en werd ontworpen door Theo Molkenboer.
Te Warmond was tot 1967 het Groot Seminarie van het bisdom Haarlem gevestigd, waar onder andere Martinus Jansen, W.F.N. van Rootselaar en Adrianus Simonis studeerden. Johannes Willebrands was er docent filosofie en later directeur. Dit in 1799 gestichte seminarie was het eerste rooms katholieke seminarie in de noordelijke Nederlanden. Het seminariegebouw doet tegenwoordig dienst als verzorgingstehuis. De bijbehorende kapel uit 1843 werd ontworpen door Theo Molkenboer. Omstreeks 1930 werd het seminarie uitgebreid met het zogenaamde Philosophicum, bestaande uit een nieuwe vleugel een een tweede kapel, beide naar ontwerp van Jan Stuyt.
Bezienswaardigheden in Warmond
- Huis te Warmond
- Vroenhof
- Warmonder hek
- Warmonder ruïne kerk
Behalve de reeks genoemde Oude Toren en de bijbehorende ruïne, die thans als kerkhof wordt gebruikt zijn er nog drie andere bezienswaardigheden in Warmond. Ten noorden van Warmond bevindt zich het Huis te Warmond, een in zijn huidige vorm achttiende-eeuws kasteel met bijbehorend landgoedbos, verder het Warmonderhek aan de weg van Oegstgeest naar Warmond, waar eertijds tol werd geheven, en het huis aan de Jan Steenlaan 36 waar de schilder Jan Steen enige jaren woonde en waar in 1926 een gedenkplaat is aan gebracht.
De buitenplaats Vroenhof aan de Herenweg 52 werd in 1862 in opdracht van de Warmondse notaris Johan de Crane gebouwd en heette toen Weltevreden. De Crane gebruikte Weltevreden als vaste residentie en ook de notarispraktijk was er gevestigd. Het buiten werd in 1897 door J.F.S. Frijlinck gekocht nadat hij in 1894 de praktijk had overgenomen. In de tussentijd was de oranjerie in de achtertuin gebouwd. Frijlinck woonde en werkte er tot 1922, waarna A.J. Kamerlingh Onnes, een jongere broer van de natuurkundige H. Kamerlingh Onnes en de kunstschilder M. Kamerlingh Onnes, de volgende eigenaar werd. Kamerlingh Onnes liet het huis gedeeltelijk verbouwen en voegde de lagere vleugels aan weerszijden van het gebouw toe. Na zijn dood in 1933 bleef het goed in handen van zijn familie en kreeg het de naam "Vroenhof"
Demogafie van Warmond
De oudste demografische gegevens van Warmond dateren van omstreeks 1370. Rond dat jaar had Warmond 168 inwoners. Vanaf die tijd groeide het aantal inwoners in Warmond gestaag tot 1488 in 1628 om daarna weer te dalen tot 786 in 1807. Daarna groeide de bevolking weer tot 4394 in 1960. Op 1 Juni 2005, ruim een half jaar voordat Warmond opging in de gemeente Teylingen bedroeg het aantal inwoners 4915.
WARMOND Warmond Zuid-Holland Rijnland Leiden Oegstgeest Sassenhei Sassenheim Voorhout gemeente Teylingen voormalige Warmond
Warmond Kagerplassen Leede Evenwijdig Herenweg Dorpsstraat water smalle worden Warmond
Op grondgebied Warmelda genoemd Utrecht Hierin Maarten Volgens Hofleede waterloop – Warmunde Wermonde Warmonde
Kerkelijke Warmond
In bezat Mariënhaven Ursula Oorspronkelijk alleen Groene Kerkje kapel Zowel Matthias Leidenaren Spaanse toren hervormden Alleen Toren Warmond
Mariënhaven Cisterciënzerklooster Woude Elfduizend Maagden gesticht Beide kloosters verwoest Sint-Matthiaskerk Molkenboer
Te Groot Seminarie Haarlem onder andere Martinus Jansen Rootselaar Adrianus Simonis Johannes Willebrands later katholieke seminarie Nederlanden bijbehorende ontworpen Molkenboer Omstreeks Philosophicum beide Stuyt
Bezienswaardigheden Warmond
- Vroenhof Warmonder ruïne reeks wordt noorden huidige Warmonderhek Steenlaan Steen Warmondse Johan Crane Weltevreden gevestigd Frijlinck gebouwd woonde Kamerlingh Onnes Warmond
De Vanaf aantal inwoners Daarna groeide bedroeg