Valkenburg is een woonkern in de gemeenteKatwijken een voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. In 2006 telde Valkenburg 3900 inwoners.De voormalige gemeente Valkenburg had een oppervlakte van 15,74 km² (waarvan 0,23 km² water). Binnen de gemeentegrenzen van Valkenburg lagen geen andere kernen. Sinds 2006 is het voormalige dorp onderdeel van de gemeente Katwijk.
Geschiedenis van de gemeente Valkenburg Valkenburg is ontstaan uit het ambacht Valkenburg-Katwijk, dat zich aan de zuidzijde van de Oude Rijn uitstrekte tot aan de Noordzee. Het was het oudste van de drie dorpen in het ambacht, Katwijk aan zee, Katwijk aan den Rijn en Valkenburg. Oorspronkelijk maakte het ambacht deel uit van het bisdom Utrecht, in de twaalfde eeuw ging het echter over naar de graven van Holland, waar het deel uitmaakte van het baljuwschap Rijnland.
De lagere bestuursfuncties, inclusief rechtspraak en waterstaat werden in leen gegeven door de graaf, waarmee Valkenburg een ambachtsheerlijkheid werd. Wanneer dit precies gebeurde is niet bekend, wel was dit al het geval in 1317. Hoger gezag werd rond 1460 verkregen door de ambachtsheer, waarmee Valkenburg een "hoge heerlijkheid", feitelijk een baljuwschap werd naast Rijnland.
In 1615 werd Valkenburg door de toenmalige vrijheer verkocht, Katwijk echter niet, wat een splitsing van de hoge heerlijkheid tot gevolg had. Valkenburg werd een zelfstandige hoge heerlijkheid en Katwijk werd samengevoegd met de hoge heerlijkheid ‘t Zand, gelegen aan de overzijde van de Oude Rijn.
De hoge heerlijkheden werden met de Bataafse omwenteling in 1795 afgeschaft en de ambachten omgevormd tot municipaliteiten, in 1798 verdwenen de laatste resten van de hoge heerlijkheid en werd Valkenburg een gemeente in het gebied zoals in de afsplitsing van 1615 was ontstaan. Het begrip "gemeente" had nog niet de tegenwoordige betekenis, wat inhield dat de oude taken als rechtspraak nog onder verantwoording van de municipaliteit vielen.
In 1810 kwam met de Franse overheersing een nieuwe bestuursorganisatie volgens het toen geldende model, waarbij de rechtspraak en waterstaatsbestuur afgeplitst werden en Valkenburg min of meer zijn huidige functie kreeg. Omdat gemeentes minimaal 500 inwoners moesten hebben werden Valkenburg, Katwijk en 't Zand bestuurlijk weer samengevoegd, om na de Franse overheersing op 1 april 1817 weer een zelfstandige gemeente te worden.
Het grondgebied werd later nog uitgebreid met een stuk dat daarvoor aan de gemeente Voorschoten toebehoorde, ten oosten van de Wassenaarse wetering tot aan de A44, waar nu het Valkenburgse meer ligt. De strook land aan de overkant van de A44 kwam toe aan de gemeente Leiden, die er de wijk Stevenshof bouwde.Op 1 januari 2006 is de gemeente samen met de gemeenten Rijnsburg en Katwijk opgegaan in de nieuwe gemeente Katwijk.
Bezienswaardigheden in Valkenburg - In Valkenburg zijn de resten van het Romeinse fort Praetorium Agrippinae opgegraven. De omtrekken van de muren zijn sindsdien in de bestrating aangegeven met gekleurde klinkers. Nu is er een nieuw plein en worden de omtrekken van de muren aangegeven met knoppen in de grond. - Valkenburg is bekend van het voormalige marine-vliegveld vliegbasis Valkenburg dat in juli 2006 gesloten is. - Stoomtrein Valkenburgse Meer - De tweede woensdag in september is Valkenburg het toneel van een grote paardenmarkt en bijbehorende kermis.
VALKENBURG Valkenburg Katwijk gemeente Nederlandse Zuid-Holland voormalige km² Binnen Sinds Katwijk
Geschiedenis Valkenburg
Valkenburg Valkenburg-Katwijk Noordzee ambacht Oorspronkelijk Utrecht Holland Rijnland
De Wanneer Hoger waarmee baljuwschap Rijnland
In echter heerlijkheid Rijn
De werden Bataafse ontstaan rechtspraak Franse Valkenburg Omdat inwoners samengevoegd overheersing zelfstandige Voorschoten Wassenaarse Valkenburgse Leiden Stevenshof Rijnsburg nieuwe Katwijk
Bezienswaardigheden Valkenburg
- resten Romeinse Praetorium Agrippinae omtrekken muren aangegeven bekend Stoomtrein