Harderwijk (Nedersaksisch: Harderwiek) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland aan de rand van de Veluwe en aan het Wolderwijd, ongeveer op de helft tussen Zwolle en Amersfoort. De gemeente Harderwijk telt 45.733 inwoners en een oppervlakte van 48,27 km², waarvan 9,81 km² water. Het totale aantal woningen in de gemeente Harderwijk per 01-01-2005 is 15.800. Harderwijk is het regionale verzorgingscentrum voor de Noordwest-Veluwe. De stad Harderwijk zelf kent ongeveer 37.500 inwoners, het overige deel woont in het buitengebied, waarvan ongeveer 3000 in Hierden.
Geschiedenis van Harderwijk
In 1231 kreeg Harderwijk stadsrechten van Graaf Otto II van Gelre en Zutphen. In de Hanze nam het van 1285 tot 1628 een belangrijke plaats in. De Gelderse Munt vestigde er zich in die periode en ook werd de basis gelegd voor de Universiteit van Harderwijk. Te Harderwijk was ook vanaf 1844 het Koloniaal Werfdepot voor het Oost-Indisch Leger gevestigd.
Harderwijk ligt pal aan het Veluwemeer en het Wolderwijd, ontstaan naar inpoldering van de Zuiderzee in 1932. Waar nu de boulevard aan de meren ligt, kwamen vroeger de botters aanleggen bij de Vischpoort om hun vis te verhandelen op de Vischmarkt. Het is nog steeds mogelijk om bottertochten op een van de meren te maken. Na 1932 nam de visserij als bron van bestaan sterk af. Handel, industrie en toerisme namen in Harderwijk steeds meer toe.
Bezienswaardigheden in Harderwijk
De schilderachtige binnenstad van Harderwijk is in 1969 tot beschermd stadsgezicht verklaard. De hervormde Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk is een driebeukige basiliek, deels misschien daterend uit eind 14de eeuw; het dwarsschip dateert uit de 15de eeuw. De toren stortte op 28 januari 1797 in en werd nooit herbouwd. De kerk is in de jaren 1972-1980 ingrijpend gerestaureerd, waarbij belangrijke 16e-eeuwse muurschilderingen zijn ontdekt. Een mooi stuk bouwwerk is het voormalige St. Catharinaklooster met laatgotische kapel.
Van de middeleeuwse ommuring resteren de Vischpoort en enige fragmenten. Op de markt staat het vroegere stadhuis, van middeleeuwse oorsprong, dat in 1837 geheel in neoclassicistische stijl herbouwd is met behoud van de Louis XIV-raadzaal. Het voormalige Pesthuis in Harderwijk is in oorsprong een vroeg-16de-eeuwse kapel van de Fraters. Het Linnaeustorentje is een achtkantige laat-gotische traptoren van een verdwenen stadsgebouw van de Commanderij 's-Heerenloo. Het dankt zijn naam aan een borstbeeld van Linnaeus, die aan de universiteit van Harderwijk promoveerde.
Voorts staan er in Harderwijk diverse herenhuizen uit de 17de en 18de eeuw. Ook de visserij en lakennijverheid zijn belangrijke bronnen van inkomsten geweest, terwijl de stad van oudsher een regionaal verzorgende functie heeft vervuld. Reeds in 1441 was er een Latijnse School, die in 1647 werd verheven tot Academie des Vorstendoms Gelre en Graafschap Zutphen. In de 18de eeuw zonk Harderwijk langzaam terug tot een onbetekenend stadje, maar pas in 1812 werd de hogeschool opgeheven.
De molen De Hoop is een vervanger van de oude molen De Hoop in Harderwijk, die in 1969 door brand verloren is gegaan. De herbouwde molen staat aan de andere kant van Harderwijk.
Economie en toerisme in Harderwijk De afsluiting van de Zuiderzee en de inpolderingen in het IJsselmeer, die een inkrimping en later het geheel wegvallen van de visserij en de vishandel tot gevolg hadden, zijn gepaard gegaan met een geleidelijke ontwikkeling van andere bestaansmogelijkheden. Harderwijk drijft nu vooral op de veelzijdige industrie, het toerisme en de dienstverlening. Hierden is nog typisch Veluws, met fraaie boerderijen. Sommigen houden er de Veluwse klederdracht in ere.
Harderwijk kent veel toerisme, onder meer vanwege het dolfinarium in Harderwijk zelf en jachthavens aan het Veluwemeer. In het Stadsmuseum Harderwijk zijn talrijke historische voorwerpen en elementen uit de vroegere visserscultuur bewaard gebleven.
Verkeer en vervoer in Harderwijk Ten zuiden van Harderwijk loopt de autosnelweg A28 van Utrecht naar Groningen. De tweede belangrijke verkeersader is de N302 van Hoorn naar Apeldoorn.Harderwijk wordt twee maal per uur per richting aangedaan door de stoptrein Zwolle - Utrecht. Harderwijk is tevens het regionale knooppunt voor zo'n 15 busdiensten op de Veluwe en in Flevoland.
HARDERWIJK Harderwijk Harderwiek) Nederlandse Gelderland Veluwe Wolderwijd Zwolle Amersfoort km² gemeente Noordwest-Veluwe ongeveer inwoners waarvan Hierden
Geschiedenis Harderwijk
In Graaf Gelre Zutphen Hanze Gelderse Universiteit Koloniaal Werfdepot Oost-Indisch Leger Veluwemeer Zuiderzee Vischpoort Vischmarkt meren Handel steeds Harderwijk
De Grote Onze-Lieve-Vrouwekerk belangrijke Catharinaklooster middeleeuwse herbouwd Louis XIV-raadzaal voormalige Pesthuis oorsprong Fraters Linnaeustorentje Commanderij Linnaeus visserij Reeds Latijnse School Academie Vorstendoms Graafschap molen staat Harderwijk
Economie toerisme IJsselmeer geheel gegaan andere industrie Hierden Veluws Sommigen Veluwse Stadsmuseum vroegere Harderwijk
Ten Utrecht Groningen Hoorn Apeldoorn regionale Flevoland