Toerisme in SCHERPENZEEL GLD, ontdek hieronder de mogelijkheden van Toerisme in SCHERPENZEEL GLD.

Scherpenzeel, informatie over Scherpenzeel


Scherpenzeel (Nedersaksisch: Schaarpezeel of Sjaarpezeel) is een dorp en gemeente in de Gelderse Vallei, in de Nederlandse provincie Gelderland met 9.151 inwoners waarvan ca. 6000 stemgerechtigd waren. De gemeente Scherpenzeel omvat het gelijknamige dorp en een deel van de buurtschap Moorst.



Geschiedenis van Scherpenzeel
- Ontstaan:
Eeuwen geleden was in Nederland nog sprake van verschillende staatjes met aan het hoofd bisschoppen, graven, hertogen en landheren. Zij probeerden hun macht te vergroten door het veroveren van grond. Uiteraard ging dit gepaard met onderlinge twisten en oorlogen. In grensgebieden van die oorlogen werden versterkingen en verdedigingswerken gebouwd. Vermoedelijk was dat ook het geval op de Veluwe, in het grensgebied van de toenmalige regio’s ‘het Sticht’ en ‘Gelre’. Juist in die grensgebieden werden burchten en kastelen gebouwd, die konden dienen als veilige plek.


Zo geeft de naam Scherpenzeel, toen ‘Scarpenzele’ genoemd, aanleiding te veronderstellen, dat er naast een nederzetting een versterkt huis moet zijn geweest. Het laatste deel van het woord “zeel” is afgeleid van “zale”of “sale”, dat zaal of huis betekent. Het eerste deel “scherpen” kan een aanduiding zijn van de aanwezigheid van staketsels ofwel een rij scherpe palen. Het zou in dit geval dus kunnen gaan om een versterkt huis omgeven door een rij palen, het prototype dus van een oude burcht of kasteel.

- Huis Scherpenzeel:
Over het ‘Huis Scherpenzeel’ lezen we pas in het midden van de 14e eeuw. Het was toen al bekend dat de heren van Scherpenzeel, een van de oudste riddergeslachten op de Veluwe, een belangrijke rol gespeeld hebben in de ontwikkeling van het ‘Huis Scherpenzeel'. Het huis was van oorsprong een versterkt huis met waarschijnlijk twee grachten eromheen, en er waren 'heerlijke rechten' aan verbonden. In de loop van de eeuwen is het huis verbouwd en verbeterd. In 1856 werd het 18e eeuwse huis onder architectuur van Van Lunteren omgevormd tot buitenplaats. Toen kreeg het huis zijn tegenwoordige neo-gotische vorm. In die tijd was het huis in bezit van mevrouw Benudina Maria Royaards - van Naamen van Scherpenzeel en de heer Herman Royaards, die het gingen gebruiken als buitenhuis; zij woonden in Utrecht aan het Janskerkhof.

Herman Royaards en Benudina Maria Royaards - van Naamen van Scherpenzeel zijn de stamouders van de familie die thans nog het landgoed Scherpenzeel in bezit heeft.

De jongste zoon van het echtpaar erfde in 1898 het huis. Deze Anton Royaards werd in 1900 burgemeester van Scherpenzeel en hij heeft samen met zijn vrouw het huis permanent bewoond. Nadat in 1956 beiden waren overleden hebben de twee dochters de buitenplaats geërfd. In afwachting van een duurzame bestemming werd het huis verhuurd aan het echtpaar Van Heusden, die daar het Instituut Van Heusden hebben gevestigd. Het koetshuis diende als woning voor de jachtopziener en kantoor voor de rentmeester. In die tijd is verval opgetreden. In 1975 kwamen huis en koetshuis op de rijksmonumentenlijst. Daarop zijn de gebouwen geschonken- en het park verkocht aan de gemeente Scherpenzeel. Met restauratiesubsidie kon een rigoureuze renovatie worden uitgevoerd. Huis en koetshuis zijn 25 jaar als gemeentehuis in gebruik geweest. In 2005 is de buitenplaats door de gemeente Scherpenzeel in erfpacht gegeven aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. Sinds 1975 maakt het huis dus geen deel meer uit van het landgoed Scherpenzeel, maar nu is het een restaurant van 'de Witte Holevoet'.

Monumenten in Scherpenzeel
Alhoewel in WO II veel verwoestingen zijn aangericht, zijn in Scherpenzeel toch nog enkele monumentale panden te vinden. Tien panden, waarvan u er op deze pagina drie vindt, staan op de Rijksmonumentenlijst. Ruim dertig panden staan op de Gemeentelijke monumentenlijst. Naast de beschermde monumenten kent Scherpenzeel ook een aantal bomen met historische, landschappelijke of ecologische waarde.


- De Nederlands Hervormde Kerk:
Deze kerk met Mariatoren stamt uit de 14e eeuw. Er werden regelmatig beuken aangebouwd naarmate de bevolking zich uitbreidde. Nog enkele kostbaarheden uit de kerk zijn bewaard gebleven. De vloer van het koor bestaat uit grafzerken die uit de hele kerk daar zijn verzameld. Op de vloer zijn oude jaartallen te lezen. Het meest indrukwekkende is wel de gaaf gebleven grafsteen van Johan VI van Scherpenzeel en diens tweede vrouw Margriet van Essen. Bij deze zerk behoren vier leeuwtjes die de wapens dragen van Scherpenzeel, van Zuylen van Nijeveld, van Duyvenvoorde, Johans grootmoeder van moederszijde en van Renesse. De zerk vertoont het wapen van dit geslacht met de helm, getooid met de lelie tussen de twee vleugels. Dit wapen met lelies komt in de Vallei veel voor, zoals in Amersfoort, Amerongen en later Stoutenburg en Bunschoten.


- Het Hooge Huys:
Dit gebouw, uit de eerste helft van de 17e eeuw, werd in 1964 geheel gerestaureerd. De oorspronkelijke bestemming ervan is niet bekend. Wie het gebouw goed bekijkt, ziet dat boven één van de bovenramen in de westelijke helft de ontlastingsboog voor regenwater ontbreekt. Hier bevindt zich een uitstekende balk, waar mogelijk een katrol heeft gezeten om grote stukken aan op te hijsen. Volgens sommigen wijst dit op een zolder voor de opslag van balen wol. Anderen denken aan het materiaal voor het brouwen van bier; de gevonden ruime kelders onder het gebouw zouden daarop wijzen.


Dit gebouw, gerestaureerd en gemoderniseerd in 1970, werd door de familie Van Citters (Lambalgen) geschonken om zieken en ouden van dagen te huisvesten. Voor dit doel is het nog lange tijd gebruikt. Dit vroegere Wilhelmina Ziekenverpleeghuis staat ook op de monumentenlijst.

Recreatie in Scherpenzeel
In de Veluwe Vallei is veel te zien. Scherpenzeel is de meest westelijk gelegen plaats op de Veluwe. Scherpenzeel biedt zijn bezoekers een gezellig centrum, een bijzonder stadspark en prachtige landgoederen. De landgoederen Breeschoten en Berkhorst zijn prachtige wandelgebieden. Bij het VVV-kantoor in Scherpenzeel kunt u informatie vinden over in- en ontspannende activiteiten, plattegronden, musea enz. in Scherpenzeel en omgeving.

Schrijf hier uw reactie over deze plaats en win een Hotel Arrangement

Mooie andere plaatsen zijn:






SCHERPENZEEL Scherpenzeel Schaarpezeel Sjaarpezeel) Gelderse Vallei Nederlandse Gelderland gemeente Moorst Geschiedenis Scherpenzeel - Ontstaan Nederland Uiteraard oorlogen Vermoedelijk Veluwe Sticht’ Juist grensgebieden werden gebouwd geval versterkt palen Scherpenzeel’ ‘Huis Scherpenzeel' waren Lunteren Benudina Maria Royaards Naamen Herman Utrecht Janskerkhof Herman bezit Anton Nadat hebben buitenplaats echtpaar Heusden Instituut koetshuis Daarop geweest Stichting Vrienden Geldersche Kasteelen Sinds landgoed Witte Holevoet' Monumenten Scherpenzeel Alhoewel panden waarvan Rijksmonumentenlijst staan Gemeentelijke Naast Nederlands Hervormde Mariatoren enkele vloer lezen gebleven Johan vrouw Margriet Essen Zuylen Nijeveld Duyvenvoorde Johans Renesse wapen Amersfoort Amerongen Stoutenburg Bunschoten - Hooge eerste bestemming bekend gebouw helft heeft Volgens Anderen onder gerestaureerd familie Citters Wilhelmina Ziekenverpleeghuis Scherpenzeel In meest landgoederen Breeschoten Berkhorst prachtige VVV-kantoor vinden