Zetten is een dorp in de gemeente Overbetuwe, in de Nederlandse provincie Gelderland met 5250 inwoners.
Geschiedenis van Zetten
In de Romeinse tijd was de Betuwe frontgebied met de castra, de legerplaatsen, als steunpilaren en de rivieren als natuurlijke barrières in de steeds weer oplaaiende strijd tegen de Germaanse stammen. De oudste punten van vestiging waren de hoogst gelegen plaatsen, de zgn. woerden. In de eerste vier eeuwen na Christus zijn de gebieden rondom Herveld en Zetten centra van bewoning geweest. De gevonden grondsporen van heel kleine woningen, waarvan de wanden uit vlechtwerk bestreken met leem bestonden, getuigen daarvan net als diverse gevonden bronzen voorwerpen. Sethone (Zetten) wordt in 1005 expliciet genoemd in een oorkonde waarin aartsbisschop Heribert van Keulen de kerk aan het klooster te Deutz gaf. In de vroege middeleeuwen ontstaat een dorp dat is gebouwd op een stroomrug. Eén van de oudste gebouwen is de toren van de Hervormde Kerk uit de 14e eeuw. In 1840 telde Zetten 510, in 1872 1096, en in 1890 1563 inwoners. Bij de watervloed van 1809 waarbij de gehele Betuwe onder water kwam te staan is er veel verwoest, en verloren zes mensen het leven. Het hoogste punt in Zetten is een vluchtheuvel met daarop de in 1870 gebouwde kerk, mede bedoeld als wijkplaats bij overstromingen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is er fel gevochten in Zetten en zeer veel vernield, net als in het nabij gelegen Hemmen, vooral in de winter van '44/'45 in de nasleep van Operatie Market Garden.Ter nagedachtenis van de bevrijding is er in Zetten een bevrijdingsmonument geplaatst.
De Hemmense dominee, auteur en leraar en prominent lid van Het Réveil Ottho Gerhard Heldring stichtte in 1849 het "asyl Steenbeek" voor wat toen "gevallen boetvaardige vrouwen" werd genoemd, in 1858 het opvoedingsgesticht Talitha-Kumi voor meisjes van wie de opvoeding was verwaarloosd, en vervolgens de wijkplaats voor "oudere gevallen meisjes" Bethel in 1861. In 1864 werd door hem de Christelijke normaalschool opgericht voor onderwijzeressen. Daarna is er nog een Magdalenahuis voor zwangere meisjes gesticht. Dit werk is later door Hendrik Pierson overgenomen. Velen kennen Zetten dan ook van de "Heldringstichting".
Het Witte Huis herbergt tegenwoordig het Florence Nightinghale Instituut, het kenniscentrum van de geschiedenis van de verpleging. In het gebouw is ook het Museum Verpleging & Verzorging ondergebracht.
Het huidige dorp Zetten Zetten heeft een uitgebreid winkel- en dienstenbestand en vervult daarmee een streekfunctie. Zetten heeft zelfs van alle dorpen in Nederland het grootste winkelaanbod gerelateerd aan het aantal inwoners. Ongeveer 75% van de beroepsbevolking is werkzaam in de commerciële dienstverlening wat Zetten 'relatief rijk' maakt. Van oudsher is v bekend als een centrum voor zorg en onderwijs, zo heeft Zetten nu een middelbare school met vmbo tot en met Atheneum. Daarbij zijn er ook 3 basisscholen in Zetten, te weten de Ds. Van Lingen, de OBS de Okkernoot en de Lammerts van Bueren. Het heeft verder een verbinding met het Betuwse fruit dat van 1917 tot 1999 op de Veiling Midden Betuwe verhandeld werd.
Het huidige centrum van Zetten ligt langs de Hoofdstraat en aan het Wilhelminapark, rondom het Julianaplein en de Beatrixstraat. Het oudste gedeelte van Zetten ligt ten oosten van het centrum en voor een gedeelte aan de invalswegen. Ten noordwesten van de kern van Zetten stammen de huizen uit de wederopbouw. Sinds de jaren zeventig breidt Zetten zich in zuidelijke richting uit. Zetten is een geliefd dorp om in te wonen. Een gevolg is wel dat er een schaarste is aan, met name, betaalbare woningen in het starters- en seniorensegment. De meest recente en toekomstige ontwikkelingen vinden plaats tussen de A15 en de Wageningsestraat. Daarnaast is er aan de noordkant van Zetten een uitbreiding met Engelse en Vlaamse landhuizen. De structuur van Zetten maakt dat er al sinds een aantal jaren sprake is van een verkeersprobleem. Door Zetten loopt één relatief smalle weg. Vrachtverkeer voor de bevoorrading van het grote winkelaanbod in combinatie met het autoverkeer voor de bezoekers van de winkels zorgt voor problemen. Zetten kent verder veel verkeersdrempels en verkeersremmende maatregelen, voor veel inwoners al jaren een onderwerp van gesprek. De verkeerssituatie bij de basisschool Lammerts van Bueren aan de noordelijke ingang van Zetten is ronduit gevaarlijk ondanks recente pogingen van de gemeente Overbetuwe om hier verbetering in aan te brengen.
Zetten kent een rijk verenigingsleven, maar heeft daarentegen geen enkel café. De centrale ontmoetingsruimte in Zetten is 'De Wanmolen', een party- en zalencentrum met tevens een sporthal, bowlingbaan en de enige bar in Zetten. In het gebouw is ook de plaatselijke openbare bibliotheek gevestigd. Verder zijn er vier kerken te vinden in Zetten, te weten de eerder genoemde Vluchtheuvel Kerk, de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerk en de Baptistengemeente Midden-Betuwe. Deze kerken hebben af en toe gezamenlijke diensten, zoals met Pinksteren, al wordt het merendeel apart gehouden.
Het gebied tussen de spoorlijn en de A15 is de laatste jaren ingrijpend veranderd in verband met de aanleg van de Betuweroute. Diverse huizen en het bedrijf Vogelenzang zijn verdwenen om plaats te maken voor de Route en het nieuwe viaduct eroverheen. In dit gebied bevinden zich naast het station en de voormalige veiling, de sportaccommodaties van zwembad Leygraaf, voetbalvereniging Excelsior en tennisclub De Leigraaf.
Actuele gebeurtenissen in Zetten
De Ottho Gerhard Heldringstichting wil een jeugd-TBS-kliniek bouwen achter het Hendrik Pierson College, waar veel verzet tegen is in Zetten, dat vooral tot uiting komt in de recentelijk opgerichte Vereniging Veilige Leefomgeving Zetten. Het platform vindt niet 100% steun in Zetten en verschillende instanties hebben een standpunt vóór de TBS-kliniek ingenomen; deze hebben echter geen actief platform opgericht. De voorzieningenrechter heeft 22 januari 2009, in afwachting van het resultaat van de bodemprocedurede, de bouwvergunning die was verleend aan de O.G. Heldringstichting geschorst omdat deze niet past in het bestemmingsplan.
Zetten begint zich te ontwikkelen tot het quiz-centrum van Nederland. In De Wanmolen werd op 18 november 2006 voor de eerste maal het Nederlands kampioenschap quizzen gehouden. Op 2 juni 2007 vond alweer in De Wanmolen de Nederlandse manche plaats van het wereldkampioenschap. Op 3 november 2007 vond voor de tweede maal het Nederlands kampioenschap quizzen individueel plaats. Al deze kampioenschappen worden gehouden onder auspiciën van de International Quizzing Association (IQA) en worden georganiseerd door de Stichting QuizOrganisatie Nederland (SQON).
ZETTEN Zetten Overbetuwe Nederlandse Gelderland Zetten
In Romeinse Betuwe Germaanse Christus Herveld gevonden Sethone Heribert Keulen Deutz Eén oudste Hervormde Tijdens Tweede Wereldoorlog gelegen Hemmen Operatie Market GardenTer Hemmense Réveil Ottho Gerhard Heldring Steenbeek" genoemd Talitha-Kumi wijkplaats Bethel Christelijke Daarna Magdalenahuis meisjes Hendrik Pierson Velen Witte Florence Nightinghale Instituut Museum Verpleging Verzorging Zetten
Zetten heeft Nederland inwoners Ongeveer Atheneum Daarbij Lingen Okkernoot Lammerts Bueren Betuwse Veiling Midden huidige centrum Hoofdstraat Wilhelminapark rondom Julianaplein Beatrixstraat gedeelte Sinds woningen Wageningsestraat Daarnaast Engelse Vlaamse maakt aantal jaren Vrachtverkeer winkelaanbod verder recente gemeente Wanmolen' gebouw Verder vinden weten Vluchtheuvel Gereformeerde Baptistengemeente Midden-Betuwe kerken Pinksteren wordt tussen Betuweroute Diverse huizen Vogelenzang plaats Route gebied Leygraaf Excelsior Leigraaf
Actuele Zetten
De Heldringstichting College tegen vooral Vereniging Veilige Leefomgeving hebben TBS-kliniek platform opgericht Wanmolen eerste Nederlands november kampioenschap quizzen gehouden onder International Quizzing Association worden Stichting QuizOrganisatie