Apeldoorn (Nedersaksisch: Apeldoorne) is de grootste stad op de Veluwe in de Nederlandse provincie Gelderland. Apeldoorn is de hoofdplaats van de gemeente Apeldoorn. Het is de twaalfde stad van Nederland. Apeldoorn heeft 136.208 inwoners, die Apeldoorners worden genoemd. Apeldoorn ontwikkelde zich pas in de laatste honderd jaar tot een van de grootste steden van het land en Apeldoorn heeft nooit stadsrechten gehad.

Apeldoorn vervult een centrumfunctie in de stedelijke agglomeratie met Deventer en Zutphen die bekend staat als de Stedendriehoek en circa 470.000 inwoners telt. Met bijna 90.000 arbeidsplaatsen is Apeldoorn bovendien een van de belangrijkste werkgelegenheidscentra in Midden- en Oost Nederland.

Apeldoorn staat tegenwoordig bekend om zijn stadsparken en zijn 'groene' karakter. Kenmerkend is de Apeldoornse huisjes-structuur, met veel monumentale en vrijstaande woningen en relatief weinig hoogbouw.

Geschiedenis van Apeldoorn
De geschiedenis van Apeldoorn gaat terug naar het jaar 792 toen het als "villa ut marca Appoldro" werd genoemd in een schenkingsacte. In het begin en de eeuwen daarna was Apeldoorn een klein dorpje, dat bestond uit een paar huizen. Toen tegen het einde van de 16e eeuw de papierindustrie op gang kwam, groeide Apeldoorn snel. In 1684 kocht stadhouder Willem III het huis het Loo en liet daarnaast paleis het Loo bouwen omdat Apeldoorn centraal in een jachtgebied lag. Daarna hebben meerdere leden van het koninklijke familie het paleis bewoond, tot het overlijden van koningin Wilhelmina. Ook Lodewijk Napoleon zou paleis het Loo als zomerresidentie gebruikt hebben. Paleis het Loo is vanaf 1984 een museum.

Om de werkgelegenheid en economie en daarmee de groei van Apeldoorn een duwtje in de rug te geven, liet koning Willem I uit eigen middelen een kanaal graven, dat loopt van de IJssel bij Hattem naar Apeldoorn en gereed kwam in 1829. Later 1868 werd dit kanaal doorgetrokken naar Dieren waar het ook weer aansluit op de IJssel. Het noordelijk deel volgt in grote lijnen het in de middeleeuwen aangelegde kanaaltje De Grift. Tegelijk schonk koning Willem I een derde deel van het benodigde kapitaal voor de aanleg van een grindpad, dat de reistijd tussen Arnhem en Zwolle aanzienlijk verkortte. In 1876 werd Apeldoorn aangesloten op het landelijk spoorwegennet. Dit laatste zorgde voor een toename van de bedrijvigheid, maar het belang van het Apeldoorns kanaal nam daarmee af. In 1962 werd het noordelijk deel gesloten, gevolgd door het zuidelijk deel in 1972.

In 1943 werden de patiënten en een deel van het personeel van het Apeldoornsche Bosch, een Joods psychiatrische ziekenhuis in Apeldoorn door de Duitsers opgepakt, gedeporteerd naar Auschwitz en daar vermoord. In Apeldoorn was er gedurende de oorlog ook een Duits hoofdkwartier gevestigd.

In april 1945, toen de Canadezen Apeldoorn tot het Apeldoorns kanaal wisten te bevrijden, waren de Canadezen van plan de rest van Apeldoorn zwaar te beschieten. De Duitsers waren echter al aan het terugtrekken. Om burgerslachtoffers te voorkomen staken twee verzetsstrijders 's nachts het bewaakte Apeldoorns kanaal over om de Canadezen hiervoor te waarschuwen.

In 1946 stortte om een nog onbekende reden een stuntvliegtuig neer op de gymzaal van een school, het Christelijk Lyceum. De piloot, de gymleraar en de meeste leerlingen die op dat moment in de gymzaal waren kwamen daarbij om het leven. Ook de moeder van de piloot zou hierdoor aan een hartaanval bezweken zijn.

In de jaren zestig vestigden zich rijksdiensten in Apeldoorn en daarmee ook vele andere bedrijven. Het aantal inwoners van Apeldoorn groeide weer snel, hele nieuwbouwwijken moesten uit de grond worden gestampt. Zo zijn in de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw de wijken De Maten en Zevenhuizen gebouwd. Zevenhuizen bezit de eerste echte hoogbouwwoningen van Apeldoorn.

Bezienswaardigheden in Apeldoorn
Tegenwoordig is Apeldoorn vooral bekend door de reclames van Centraal Beheer en door attracties als de Apenheul, Koningin Julianatoren en museum Paleis het Loo. Verder is Apeldoorn het stedelijk middelpunt van Nederlands grootste aaneengesloten bos- en natuurgebied, de Veluwe.

In Apeldoorn staat de Grote Kerk, ook wel bekend als Koninginnekerk. Deze kerk is gesticht in 1892 door Koningin Emma. In de kerk bevinden zich 2 koninginnenramen: één raam aangeboden aan koningin Wilhelmina en één raam aangeboden aan koningin Beatrix. In de Grote Kerk vond onder meer de oecumenische huwelijksdienst plaats van Prins Maurits van Oranje-Nassau, van Vollenhoven en Prinses Marilène plaats.

Apeldoorn kent ook mooie katholieke parochiekerken. In het centrum van Apeldoorn bevindt zich de vroegere dekenale parochiekerk Maria ten Hemelopneming. In Apeldoorn-Zuid staat de indrukwekkende parochiekerk toegewijd aan de H.H. Fabianus en Sebastianus, gewijd in 1924 door de toenmalige aartsbisschop van Utrecht, mgr. H. v.d. Wetering.

De Parkenbuurt, ten noorden van het centrum van Apeldoorn, is wellicht de mooiste wijk van Apeldoorn. Hier staan veel oude herenhuizen, soms rijk versierd met ornamenten. Er is in deze wijk zelfs voor Apeldoornse begrippen veel groen. In 2005 is de wijk rijksbeschermd stadsgezicht geworden. Uniek is het villapark Berg en Bos, dat wordt gekenmerkt door zijn ruime opzet, 'meanderende' lanen en een bijzondere constellatie van de aanwezige bebouwing en de nog alom aanwezige bebossing. De wijk wordt vaak vergeleken met de villawijken in Blaricum en Laren.

Het centrum van Apeldoorn is een mengsel van oud en nieuw. In delen van het centrum van Apeldoorn is de oude dorpskern goed te herkennen. Er staan vrij veel monumentale panden, maar de oude winkelpanden zijn vaak, in elk geval op de begane grond, ingrijpend gemoderniseerd, waardoor ze veel van hun oorspronkelijke karakter verloren hebben. Het centrum van Apeldoorn heeft vooral een modern, volgens de critici saai, uiterlijk. Er zijn veel winkelmogelijkheden, vooral geconcentreerd langs de Hoofdstraat, de langste winkelstraat van Nederland, en het overdekte winkelcentrum De Oranjerie. Zoals in veel steden zijn verreweg de meeste winkels echter filialen van de landelijke grote ketens en zijn er verhoudingsgewijs weinig lokale of speciaalzaken die het centrum van Apeldoorn iets eigens zouden kunnen geven. De gemeente Apeldoorn heeft plannen gemaakt om de binnenstad de komende jaren aantrekkelijker te maken, zodat deze zich op den duur kan meten met de binnensteden van in grootte vergelijkbare steden als Arnhem en Nijmegen.

Ook is in de binnenstad van Apeldoorn in het kader van "herleef de beek" een oude beek, de Grift, weer bovengronds gehaald. Deze beek maakte deel uit van de vele sprengen die Apeldoorn en omgeving rijk is. Deze sprengen zijn echter grotendeels onder de grond verplaatst, maar worden nu dus weer "heropend". De begraafplaats Heidehof in de wijk Ugchelen is aangelegd in de Veluwse bossen nabij Apeldoorn. Op de begraafplaats rusten in de Tweede Wereldoorlog gesneuvelde, geallieerde militairen. Daarnaast is er ook het Crematorium Heidehof gevestigd, de twee staan juridisch los van elkaar.

Kunst en cultuur in Apeldoorn
Apeldoorn bezit naast paleis Het Loo nog een aantal musea. In Cultuur Onder Dak Apeldoorn aan de Vosselmanstraat zijn naast de centrale bibliotheek, het voormalige historische museum en het eveneens voormalige Van Reekum Museum gevestigd. Het Nederlands Politiemuseum was tot in 2007 tijdelijk aan het Apeldoorns Kanaal gevestigd. Dit tijdelijk onderkomen is vanwege nieuwbouw gesloopt. Het politiemuseum is op dit moment gesloten. Van de Apeldoornse Schouwburg Orpheus is de grootste zaal te gebruiken als concertzaal en als theaterzaal; deze zaal heeft een zeer goede akoestiek. In Gigant zijn een popzaal, theaterzaal en twee filmzalen gehuisvest. Bioscoop Tivoli verzorgt het commerciele filmaanbod in de stad. Een jaarlijks terugkerend evenement is het muziekfestival Jazz in the woods.

Bereikbaarheid van Apeldoorn
Apeldoorn is per snelweg bereikbaar via de rijkswegen A1 en A50. Op de A50 tussen Arnhem en Apeldoorn en het A1-traject tussen Apeldoorn en Deventer-Oost zijn medio 2006 spits- respectievelijk plusstroken in gebruik genomen. Door minister Peijs van verkeer en waterstaat zijn deze spitsstroken geopend.

Apeldoorn is ook per trein bereikbaar. Tussen station Amersfoort en station Deventer stopt de intercity tweemaal per uur op station Apeldoorn. Tussen station Zutphen en station Apeldoorn rijdt een stoptrein. Het gebied rondom het centraal station heeft een facelift gekregen. Het station zelf is gerenoveerd en is omgeven door een nieuw plein en fiets- en voetgangerstunnel. Het stationsgebied werd in januari 2008 officieel 'geopend'. In Apeldoorn zelf zorgt een ringweg voor de bereikbaarheid van de wijken van de stad. Ook kent Apeldoorn een zeer fijnmazig netwerk van fietspaden.

De verschillende wijken van Apeldoorn zijn bovendien verbonden door vijftien stadsbuslijnen: lijnen 1 t/m 11 en 15 t/m 18. Deze stadsbussen rijden, afhankelijk van de lijn en het tijdstip, om het kwartier of halfuur en sluiten altijd op elkaar aan. Bovendien kost een retourkaart met de stadsbus in Apeldoorn slechts 1 euro. Hierdoor is het gebruik van de stadsbus in Apeldoorn de laatste jaren sterk toegenomen. Per 1 februari 2009 gaat dit tarief echter omhoog naar 1,50 euro. Dit na aanhoudende zware druk van het openbaarvervoerbedrijf Veolia, en ondanks hevig verzet van de gemeente Apeldoorn en een verbod op prijsstijging door Provinciale Staten van Gelderland.

Topsport in Apeldoorn
In Apeldoorn zijn er 3 sportverenigingen die op hoog niveau in Nederland spelen, 2 volleybalclubs en 1 voetbalclub.

Volleybal in Apeldoorn
- Het damesteam van Dros/Alterno speelt in de A-League.
- Het herenteam van Piet Zoomers/D speelt in de A-League.

Voetbal in Apeldoorn
AGOVV Apeldoorn behoort sinds seizoen 2003/2004 weer tot de betaalde voetbalclubs en speelt in de eerste divisie (Jupiler League).

Overige sporten in Apeldoorn
Jaarlijks wordt de Midwinter Marathon gelopen met duizenden lopers. Schaakstad Apeldoorn speelt in de Meesterklasse.

Sportfaciliteiten in Apeldoorn
Apeldoorn kent verschillende locaties voor sportbeoefening. Een uitgebreide gelegenheid is het Sportpark Orderbos. In mei 2006 werd aan de oostkant van Apeldoorn begonnen met de bouw van het Omnisportcentrum, bestemd om de A-locatie van de Koninklijk Nederlandse Atletiek Unie en de thuishaven van volleybalvereniging Piet Zoomers/D te worden. In 2008 werd het geopend. In december 2008 werd hier het Nederlands Kampioenschap baanwielrennen gehouden.

De toekomst van Apeldoorn
Tussen de A50, industrieterrein Apeldoorn-Noord en de wijk Zevenhuizen/Anklaar wordt de nieuwe wijk Zuidbroek gerealiseerd; de wijk zal ongeveer 10.000 inwoners krijgen. Ook wordt er in Apeldoorn druk gewerkt aan de kanaalkades. De bestaande bebouwing zal worden vervangen door nieuwbouw in een stijl vergelijkbaar met die rond "Het Potlood", een woontoren aan de Koningshaven.

Diverse horeca- en recreatiebedrijven en watersportverenigingen hebben plannen ontwikkeld voor het bevaarbaar maken van het Apeldoorns kanaal. In oktober 2008 kwamen Gedeputeerde Staten van Gelderland met de toezegging om 10 miljoen euro te investeren in de herstructurering van de kanaalzone in Apeldoorn. Het geld zal worden aangewend voor de bouw van nieuwe woningen en het opknappen van bedrijfsterreinen langs het kanaal. Dat het kanaal op den duur weer bevaarbaar zal zijn is hiermee echter nog geenszins zeker, aangezien de kosten daarvan vele malen hoger zullen zijn en het volstrekt onduidelijk is wie die kosten zou moeten gaan dragen.

Lees wat anderen zeggen over APELDOORN

• henny latuperissa

  10-02-11 - 12:25
  ik vind Apeldoorn een mooie omgeving

Mooie andere plaatsen zijn:

URSEM GEM SCHERMER

GOOR

NISPEN

WINTERSWIJK RATUM

LOMM

AARLANDERVEEN

WANSSUM

JONKERSLAN

NIJKERKERVEEN

SCHARMER

• Adverteren
• Disclaimer
• Prijsvraag
• Links
• Bron
• Sitemap