Winschoten (Gronings: Winschoot) is een stad en gemeente in de provincie Groningen in Nederland. De gemeente Winschoten telt 18.336 inwoners en Winschoten beslaat een oppervlakte van 22,24 km².
Winschoten in het algemeen Winschoten heeft als bijnaam de Molenstad. Winschoten wordt ook wel Sodom genoemd, de inwoners dientengevolge Sodommers, maar ook wel gekscherend Tellerlikkers. De bijnaam Sodom is overgenomen uit de Joodse gemeenschap die voor de Tweede Wereldoorlog in Winschoten woonde en die vond dat de overige bevolking er losse zeden met seks en gokken op nahield.
In het wapen van Winschoten staat de H.Vitus afgebeeld. In de Middeleeuwen ressorteerde Winschoten en omgeving onder de abdij van Corvey. In deze abdij worden de relieken van deze Siciliaanse heilige bewaard. Samen met Modestus en Crecentia werd hij om zijn christelijk geloof vermoord. Veel herinnert nog aan deze heilige, o.a. de St. Vitusstraat, de buurtschap 'Sint Vitusholt', Scouting St. Vitus, R.K.Basisschool St. Vitus en de R.K.Parochiekerk van de H.Vitus.
Geschiedenis van Winschoten
Winshoten in de Middeleeuwen Winschoten behoort tot de oudste plaatsen in de omgeving. Winschoten maakte samen met onder meer Westerlee en Heiligerlee, Ulsda, Blijham en Bellingwolde deel uit van het middeleeuwse landschap Reiderland. Ook maakte Winschoten deel uit van het bisdom Osnabrück. Winschoten vormde met de genoemde kerspelen het gericht van Winschoten, dat ook bekend staat als de voogdij van Winschoten.
Het bestuur van dit Reiderlandse gebied stond onder toezicht van de abdij van Corvey. Vanwege de grote afstand tussen Corvey en het gebied van het gericht was het bestuur overgedragen aan de familie Addinga. In 1474 wist deze familie te bewijzen dat ze dit bestuur al ruim honderd jaar in handen hadden. Vanwege dit feit hadden de Addinga's een rol van betekenis in Reiderland ondanks dat ze hun stamslot later in het Westerwoldse Wedde hadden. Het landschap Westerwolde viel desondanks ook onder het bisdom Osnabrück en voor het grootste deel onder abdij van Corvey.
In de periode van strijd tussen de Schieringers en Vetkopers wist de stad Groningen behalve het Oldambt in 1435 ook het Reiderlandse Winschoten aan zich te binden. De Addinga's werden verjaagd en ten zuiden van Winschoten werd de Pekelborg gebouwd. In 1474 probeerden de Addinga's nog het bestuur over het gericht van Winschoten terug te krijgen, maar dit mocht niet baten. De Groningse bezetting werd gelegitimeerd en er werd nadien zelfs beweerd dat het gebied altijd al deel had uitgemaakt van het Oldambt, hetgeen historisch onjuist is. Aan het begin van de zestiende eeuw is er wederom een onroerige tijd, waarbij Karel van Gelre in 1530 heer van Groningen werd, om in 1536 afgelost te worden door Karel V.
Winshoten in de nieuwe tijd Winschoten maakte na de slag bij Heiligerlee tot aan 1580 weinig bijzonderheden mee. In 1580 ging de stadhouder van Groningen, Rennenberg, over tot de Spaanse zijde en tot aan 1594 vonden herhaaldelijk schermutselingen plaats in en rondom Winschoten. In 1593 werd de plaats door graaf Willem Lodewijk van Nassau op de Spanjaarden veroverd, maar werd in hetzelfde jaar heroverd door Spaanse troepen onder graaf Frederik van den Berg. Bij die gelegenheid werd de kerk te Winschoten tegen de Spanjaarden verdedigd door een sergeant Joan Moda. In 1594 viel de gehele provincie in handen van Staatse troepen. In 1624 werd Winschoten nogmaals door Spaanse troepen veroverd en verbrand.
Winschoten werd in het rampjaar 1672 door de troepen van Bernhard van Galen, de bisschop van Münster, veroverd zonder tegenstand. Later in dat jaar werd een veldslag geleverd doordat Groningse troepen Winschoten heroverden. De Groningse troepen onder kolonel Jorman wonnen de slag, veroverden de schans in Winschoterzijl en ook de Wedderborg. De Groningers waren nog niet van de Munsterse troepen af: in maart 1674 werden Winschoten en omringende plaatsen nogmaals geplunderd. Economisch stelde Winschoten in de zeventiende eeuw nog niet zoveel voor. Met het doortrekken van het Schuitendiep in 1653 werd Winschoten al enigszins ontsloten. De Rensel werd gekanaliseerd en er werden betere wegen aangelegd. Pas in de achttiende eeuw begon de bloei en welvaart wat toe te nemen, om een voorlopig hoogtepunt te bereiken in de negentiende eeuw.
Winshoten in de moderne tijd Winschoten werd in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw een echte handelsstad, mede door de aanwezigheid van vele Joden. Ook speelde de aanleg van een spoorweg naar Groningen in 1867 een grote rol. De geschiedenis van Winschoten kent een zeer zwarte bladzijde door het afvoeren van de Joden in de Tweede Wereldoorlog, die nagenoeg alle werden vermoord in concentratiekampen. Winschoten werd in 1945 bevrijd door Canadese en Poolse troepen.
Op 12 mei 2004 is een start gemaakt met het project Blauwestad, dat de gemeenten Winschoten, Scheemda en Reiderland verbindt. Het nieuw uitgegraven meer waaraan Blauwestad ligt wordt het Oldambtmeer genoemd. Aandachtstrekker voor Blauwe Stad is "De Rups", die dient als informatiepunt voor geïnteresseerden en die vanaf de autosnelweg A7 is te zien.
Sinds 1968 wordt in Winschoten in de maand november de zogenaamde Adrillenkermis gehouden. "Adrillen" is de Groningse uitdrukking voor Allerheiligen. De kermis vindt plaats op het terrein bij De Klinker. Na de geplande herbouw van de Klinker zal hiervoor een nieuwe plaats worden gezocht. De gemeente Winschoten zegde in 2007 toe dat dit geen beletsel zal zijn voor het doorgaan van de "Adrillen".
De gemeenten Winschoten, Scheemda en Reiderland gaan vanaf 1 januari 2010 gezamenlijk door het leven als gemeente Oldambt. De bevolking van de drie gemeenten heeft in een referendum voor deze naam gekozen. Oud-Winschoter Jan Mulder maakte 20 september 2008 op het gemeentehuis in Winschoten de keuze bekend. Wist u dit over Winschoten...
- Winschoten heeft het grootste rosarium van Nederland.
- Winschoten is een Millennium Gemeente.
Openbaarvervoer in Winschoten Winschoten heeft een spoorwegstation aan de spoorlijn Groningen-Winschoten-Nieuweschans-Leer.
Gebouwen in Winschoten
- Grote Kerk uit einde van 13e eeuw (Marktpleinkerk)
- Kerk uit 1836 (Evang.Lutherse kerk)
- Katholieke Sint-Vituskerk (Winschoten) uit 1880
- Kerk uit begin van 20e eeuw (Vennekerk)
- Toren uit 15e eeuw (d'Oale Witte)
- Joodse Synagoge uit 1854.
- molen Berg
- molen Dijkstra
- molen Edens
- Stoomgemaal Winschoten
- theekoepel op landgoed De Oude Werf
- winkelcentrum 't Rond
- Station Winschoten
- Informatiecentrum Blauwestad
- Stadshuis uit de 18e eeuw
- cultureel centrum De Klinker
- Muziekschool Oost-Groningen
- Scholengemeenschap Dollard College
- Sint-Lucas Ziekenhuis
- Postil-Center
- Rosarium
Verenigingen in Winschoten
- Sportclubs in Winschoten - HCW (Hockey Club Winschoten)
- WVV (Winschoter Voetbal Vereniging)
- GZVW (Gecombineerde Zwem Vereniging Winschoten)
- WTC (Winschoter Tennis Club)
- AV Aquilo (atletiek)
- WHSC (Winschoter Honk en Softbal Club)
- Millwings (basketbal)
- Zwemclub Oldambt
- LTC Sla Raak
- Sportcentrum Nico Jager
- BATO (voetbalvereniging)
- BATO (gymnastiekvereniging)
- Bowi (Boks vereniging)
- EWK de Molenstad (kunstrolschaatsen)
- Korwi (Winschoter Korfbal Vereniging)
- Blue Stars (Handbalvereniging)
- W.K.C. (Kunstrolschaatsclub)
- van der linde (schaakclub)
- Streethawks (Inline Skaterhockey Club)
- WMC (Futsal vereniging)
- Eerste Winschoter Badminton Club
Muziekverenigingen in Winschoten
- Nieuw Leven Winschoten
- Chr. Muziekvereniging "de Harmonie".
Speeltuinvereniging in Winschoten
- Sint Vitusholt (Speeltuin)