Sint Geertruid (Limburgs: Se-Gietere) is een plaats in het zuiden van Nederlands Limburg. Vanaf 1828 tot 1982 was Sint Geertruid een zelfstandige gemeente. De eerste burgemeester van deze gemeente Sint Geertruid was Otto Roosen, die op de herenhoeve Bruisterbos woonde. Deze heet nu nog Roosenhof.Sinds de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1982 maakt Sint Geertruid deel uit van de fusiegemeente Margraten.
Geschiedenis van Sint Geertruid Sint Geertruid is in de 11e eeuw gesticht vanuit de toenmalige heerlijkheid Breust. Daarom werd Sint Geertruid ook wel Breust op den Berg genoemd. Sint Geertruid is vernoemd naar de heilige Gertrudis van Nijvel. Sint Geertruid heeft, samen met zijn buurtschappen en gehuchten circa 1420 inwoners.
Tot 1222 kerkten de inwoners in Breust, wat op een aanzienlijke afstand gelegen was. Ze verzochten de prinsbisschop van Luik, Hugo II van Pierrepont om een eigen parochie te mogen stichten. Dit werd toegestaan en een Romaans kerkje werd gebouwd, waarvoor vuursteenknollen werden toegepast en waarvan de resten nog in de huidige kerk te vinden zijn.
Buurtschappen in Sint Geertruid
- Bruisterbosch; eveneens gesticht vanuit Breust. - Herkenrade; gesticht vanuit de heerlijkheid Eijsden en tot in de 19e eeuw "Eijsden op den berg" geheten.
- Libeek; gesticht in de 13e eeuw; momenteel 25 huizen en hoeven, waaronder pachthoeve Libeek, die nog gedeelten bevat van het kasteel, dat zij vroeger was.
- Moerslag; "Weg door het moeras". Is gelegen op een steile helling en daardoor later ontstaan, dan de andere buurtschappen. Waarschijnlijk gesticht vanuit Mesch, en lange tijd daarbij ingedeeld. Grenst in het zuiden aan België.
Bezienswaardigheden in Sint Geertruid
- De dorpskern van Sint Geertruid is in 1987 tot beschermd dorpsgezicht verklaard. Het middeleeuwse stratenpatroon is hier onveranderd gebleven.
- De Sint-Gertrudiskerk is een schilderachtige, uit mergelsteen opgetrokken kerk. Deoorsprong van de kerk gaat tot de 11e eeuw terug, en resten van dit Romaanse basiliekje zijn nog te zien in het schip, onder meer in de vorm van overblijfselen van rondboogvenstertjes.
De huidige toren is vroeg 14e eeuws, het schip en het koor zijn meest 15e eeuws. De grafkapel stamt uit de vroege 16e eeuw. In 1619 werd de doopkapel als portaalruimte voor de eigenlijke ingang geplaatst. De met leien beklede kap stamt uit 1700. Toen werden ook de muren van de zijbeuken verhoogd. In de grafkapel bevindt zich een stucplafond uit 1717 met de alliantiewapens van de Heren van Libeek. Er is een renaissance zijaltaar uit 1644. Dit bevat een schilderij dat de verering van de Madonna voorstelt. Ook bevat de kerk enkele oude beelden, en wel een gepolychromeerd beeld van Sint-Eligius uit 1589, en de Heilige Johannes de Evangelist uit 1500. Verder een 15e eeuwse Sint-Anna te Drieën; twee beelden van Sint-Gertrudis, uit de 16e en de 17e eeuw; een 16e eeuws kruisbeeld; een drieluik uit 1600 met de geboorte van de Heilige Johannes, Sint-Jacob, en Sint-Catharina.
- Het Steenen Huis in Sint Geertruid is een laatgotisch woonhuis in mergelsteen uit de 16e eeuw. Voordien stond hier de Poorthof, een van de oudste boerderijen van Sint Geertruid die al in 1450 is vermeld. In deze hof hebben adellijke families gewoond, zoals de families Van Libeek, Hoen van Amstenrade, en De Belderbusch. De verbouwing is waarschijnlijk verricht door Guillaume de Fronteaux, Heer van Housse. Mogelijk is hier ook sloopmateriaal van de Poorthof voor gebruikt. Nadat het gebouw in 1976 werd getroffen door brand, werd het in 1980 gerestaureerd.
Natuur en landschap van Sint Geertruid Sint Geertruid ligt op ongeveer 138 m hoogte, op het Plateau van Margraten. Daar waar dit plateau afdaalt in het Maasdal bevindt zich een hellingbos, het Savelsbos. Dit is niet alleen natuurhistorisch van groot belang, maar in het bos is bovendien een vuursteenmijn gelegen die dateert uit ongeveer 5500 v.Chr..Het Plateau zelf bestaat voornamelijk uit agrarisch gebied.