Swalmen (in de eigen streektaal 'Zjwame') is een plaats en voormalige gemeente in Nederlands-Limburg, die sinds 1 januari 2007 bij de gemeente Roermond hoort. Swalmen is gelegen tussen Roermond en Venlo, wordt in het westen begrensd door de Maas en in het oosten door de Duitse grens. De gemeente Swalmentelde bij opheffing onbekend inwoners en had een oppervlakte van 22,96 km². Swalmen zelf is een levendig dorp, dat van ouds industriële bedrijvigheid kent, met name veel klei- en keramische industrie, een papierfabriek, en een ijzergieterij en machinefabriek. De kerkdorpen Asselt en Boukoul maakten tot 2007 ook deel uit van de gemeente Swalmen. Met deze twee andere kerkdorpen bezat deze zeer water-, bos- en natuurrijke gemeente Swalmen vooral ook een fraai landelijk karakter.
Op 12 september 2006 werd in de Eerste Kamer een wetsvoorstel aangenomen om per 1 januari 2007 de toenmalige gemeente Swalmen samen te voegen met Roermond tot de nieuwe gemeente Roermond, met dan in totaal 54.000 inwoners.
De naam Swalmen Swalmen dankt zijn naam aan het riviertje de Swalm. Niet veel Swalmenaren zullen zich ooit afgevraagd hebben waarom de naam van Swalmen op-en eindigt. Deze uitgang is bij plaatsnamen die aan een water of riviertje zijn ontleend, niet ongebruikelijk. In Limburg vinden we er diverse voorbeelden van.
Geografie van Swalmen
De Swalm in Swalmen is een snelstromende, bochtenrijke bosbeek, die uit het hogergelegen grensgebied van het nabije Duitsland komend, zich door de gehele gemeente Swalmen slingert en dwars door de dorpskern stroomt. De Swalm mondt even voorbij Swalmen uit in de Maas. Een stukje ten zuiden van deze monding ligt op een hoge oever aan het winterbed van de Maas het pittoreske kerkdorpje Asselt. In het oosten grenst Swalmen aan Duitsland. Voor de samenstelling van het gebied dat tot Midden-Limburg wordt gerekend, zie het lemma Midden-Limburgs.
Geschiedenis van Swalmen
Een grote oudheidkundige bijzonderheid is, dat er in het buitengebied van Swalmen zichtbare resten van een Romeinse weg liggen. Zie hiervoor het lemma Boukoul.In de middeleeuwen meerden de Noormannen aan bij Asselt, om van daaruit het achterland te plunderen. Het kerkje van Asselt werd in de 11e eeuw gebouwd op een heuvel aan de Maas, waar eerder een fort had gestaan. Deze kerk werd grotendeels gebouwd met stenen afkomstig van Romeinse gebouwen. Van de oorspronkelijke romaanse kerk resteren nog het schip en het koor.
Swalmen was reeds een heerlijkheid aan het eind van de 13e eeuw. Er bevinden zich nu nog de ruïne van de oude burcht Ouborch of Naborch, en het imposante, fraai onderhouden kasteel Hillenraad. De heerlijkheid Swalmen, na 1695 het Markgraafschap Swalmen en Asselt, hoorde bij het Overkwartier of Opper-Gelre, het afzonderlijke, zuidelijke deel van het hertogdom Gelre. De heerlijkheid was dus tijdens de tachtigjarige oorlog en tot 1713 Spaans, onder het Huis Habsburg. Van 1713 tot 1795 kwam Swalmen samen met Maasniel, het aangrenzende Elmpt, Roermond en Herten aan de Oostenrijkse tak van de Habsburgers. Roermond en omgeving maakten toen deel uit van het 'Belgisch', dat wil zeggen Oostenrijks Overkwartier van Gelder, als klein restant van het oude hertogdom Gelre. Aan de overzijde van de Maas vielen ook Wessem, Kelpen en Oler, en stad en land van Weert onder dit Oostenrijks of Belgisch Gelre.In de Franse tijd hoorde dit gebied bij het Belgisch departement van de Nedermaas. Pas in 1815 werd het Nederlands.
Wapen van Swalmen
Het stadswapen van Swalmen komt voor het eerst voor in 1607 en is ontleend aan dat van de familie Van Swalmen. Er zijn drie stadszegels in gebruik geweest tot 1792 en vanaf 1614 staat de Heilige Lambertus er als kerkpatroon achter.
Monumenten in Swalmen
- Resten van de Romeinse weg van Heerlen naar Xanten, aan de zuidoostrand van de gemeente, tussen de landgoederen Blankwater en Zuidewijck Spick te Boukoul.
- Voormalig Kasteel Ouborg is een ruïne uit de 14e eeuw.
- Kasteel Hillenraad, vooral uit de 17e /18e eeuw, vormt veruit de belangrijkste bezienswaardigheid in Swalmen. Het is een van de mooiste waterkastelen in Nederland, met vier hoektorens en omringd door grachten. Hillenraad werd al genoemd in 1392. Dit rijksmonument, gelegen in het bos aan de zuidkant van Swalmen, in het kerkdorp Boukoul, wordt nog bewoond en is niet voor publiek toegankelijk, maar kan van buitenaf waargenomen worden.
- Het hooggelegen Romaanse 'rozenkerkje' van Asselt, aan de Maas. Ook het interieur is interessant.
- Kasteelboerderij Zuidewijck Spick, te Boukoul, edelmanshuis uit de 17e /18e eeuw. Deze "Spijker" werd al genoemd in 1463.
- Graeterhof, landhuis te Boukoul.
- De Sint-Lambertuskerk aan de Markt gaat terug tot een maaskeienkerkje van voor 1452, mogelijk zelfs nog uit de 9e en 10e eeuw, maar de huidige kerk is een neo-gotische herbouw uit 1897.
- Oude Raadhuis aan de Markt
- Het oude Station Swalmen dateert uit 1863. Het gebouw diende onder meer voor de huisvesting van "de Milieu- en Heemkunde Vereniging Swalmen".
Natuurschoon in Swalmen Swalmen bezit aan de oostkant een uitgestrekt bosgebied, dat over de grens aansluit op het Brüggener en Elmpterwald. Het is een voortreffelijke omgeving om te wandelen en te fietsen. Het beekdal van de fraai meanderende Swalm geniet de laatste decennia ook nationaal een toenemende belangstelling. In het bos 'Groenewoud' ligt ook een fraai natuurbad, 'de Bosberg'. De Maasplassen bij Asselt, ontstaan door het baggeren van grind, bieden verschillende mogelijkheden tot watersport en sportvisserij. In de Asseltse Plassen bevindt zich een jachthaven. De bouw van vakantiehuisjes is in voorbereiding.
Carnaval in Swalmen
Net als in vrijwel alle Limburgse dorpen en steden wordt ook in Swalmen carnaval gevierd. De oudste vereniging is de Hopsjlokkers, in 1952 opgericht. In 2000 zijn de Fobmötse opgericht, waardoor Swalmen nu twee verenigingen rijk is. Op "vastelaoveszunjig" vindt sinds 2006 het "mertsjpektakel" plaats, een openlucht-optreden met Limburgstalige artiesten.
Sjwaampop in Swalmen
Verder is Swalmen bekend van het openlucht-festival Sjwaampop, dat sinds begin jaren '80 een bekend evenement is geworden.
KVW in Swalmen
Sinds 1967 vindt er jaarlijks in Swalmen een Kindervakantiewerk (KVW) plaats. Met jaarlijks rond de 400 kinderen is dit een van de grootste kindervakantiewerken in de regio. Traditie is daarbij de jaarlijkse motortocht, waarbij meer dan 350 motoren deelnemen, die elk een kind van kvw mee achterop nemen. Op 1 Augustus 2007 had KVW de primeur om als eerste gebruik te mogen maken van een deel van de nieuwe autosnelweg A73. Het was voor het eerst sinds de autoloze zondagen in de jaren 70, dat kinderen weer legaal op een stuk autosnelweg mochten spelen. 's Avonds ging de motortocht ook over dit stuk van de autosnelweg.
Infrastructuur in Swalmen Swalmen ligt aan de rijksweg N271, dit was vroeger de meest directe en meest gebruikte verbinding tussen Venlo en Roermond. Deze drukke verkeersader loopt door het dorp. Diverse verkeersmaatregelen, waaronder het plaatsen van flitspalen, moeten de snelheid van automobilisten terugdringen. Begin 2008 is de A73-Zuid geopend, die met een boog om Swalmen heen loopt en de spoorlijn Venlo-Roermond voor een deel volgt. De N271 is hiermee ontlast, waarmee de drukte in Swalmen is afgenomen. Om geluidshinder te voorkomen is aan de westkant van Swalmen, daar waar de A73 loopt, een tunnel gebouwd met een lengte van één kilometer, waarvan 400 meter gesloten is. Deze tunnel heeft de naam Swalmen.
Swalmen beschikt over een spoorwegstation dat niet ver van het centrum ligt. Dit station is in 2003 verplaatst, evenals de spoorlijn, in verband met de aanleg van de A73-Zuid.
SWALMEN Swalmen Nederlands-Limburg gemeente Roermond Venlo Duitse Asselt Boukoul kerkdorpen Eerste Kamer januari inwoners Swalmen
Swalmen dankt Swalm Swalmenaren riviertje Limburg Swalmen
De Duitsland oosten Midden-Limburg wordt Midden-Limburgs
Geschiedenis Swalmen
Een Romeinse lemma Noormannen gebouwd Ouborch Naborch fraai Hillenraad heerlijkheid Markgraafschap Swalmen Overkwartier Opper-Gelre Gelre Spaans Habsburg samen Maasniel Elmpt Herten Oostenrijkse Habsburgers maakten Oostenrijks Gelder hertogdom Wessem Kelpen Weert onder Belgisch Franse hoorde gebied Nedermaas Nederlands
Wapen Swalmen
Het ontleend Heilige Lambertus Swalmen
- Resten Heerlen Xanten tussen Blankwater Zuidewijck Spick Voormalig Kasteel Ouborg ruïne Nederland gelegen Romaanse Kasteelboerderij genoemd Graeterhof Sint-Lambertuskerk Markt Raadhuis Station Milieu- Heemkunde Vereniging Swalmen" Swalmen
Swalmen grens Brüggener Elmpterwald omgeving Bosberg' Maasplassen Asseltse Plassen Swalmen
Net Limburgse Hopsjlokkers Fobmötse opgericht sinds plaats Limburgstalige Swalmen
Verder Sjwaampop bekend Swalmen
Sinds 1967 vindt Kindervakantiewerk jaarlijks Traditie Augustus gebruik nieuwe eerst jaren kinderen autosnelweg Avonds motortocht meest Diverse Begin A73-Zuid loopt Venlo-Roermond tunnel spoorlijn