Boxtel is de hoofdplaats van de Noord-Brabantse gemeente Boxtel.Boxtel is gelegen aan de Dommel en ligt te midden van de driehoek Tilburg, Eindhoven en 's-Hertogenbosch. Dit maakte Boxtel al vroeg tot een verkeersknooppunt.
De naam Boxtel In de oudste documenten waarin de plaatsnaam Boxtel voorkomt wordt deze geschreven als Buxtel of Buchestelle.
Geschiedenis van Boxtel
De eerste meldingen van Boxtel in de geschiedenis dateren uit de 11e eeuw. Er was toen sprake van cijnsgoederen die onderhorig waren aan de Abdij van Echternach. De eerst bekende heer van Boxtel, Harpert de Buchestelle, werd daarin genoemd.Een tweede document waarin Boxtel voorkomt stamt uit 1173. Hierin treedt ene Gerardus van Bucstel op als getuige.Er vonden in deze tijd ontginningen langs de beekdalen plaats, aangezien de bodem minder vochtig was dan voordien.De heerlijkheid Boxtel werd tot 1794 bestuurd door heren die afkomstig waren uit adellijke families die hun zetel haddel op het Kasteel Stapelen.
Tot 1493 was de heerlijkheid Boxtel formeel niet een leengoed van het Hertogdom Brabant, maar van de Duitse keizer, en namens hem was de bisschop van Keulen de leenheer. Deze band was echter niet zeer hecht en reeds in de 13e eeuw trad ook de Hertog van Brabant als leenheer op. Toen echter in 1648 de Meierij van 's-Hertogenbosch als Generaliteitsland aan de Republiek der Nederlanden kwam, trachtte de Spaanse koning nog, tevergeefs, om Boxtel hiervan te vrijwaren door de beweren dat Boxtel geen deel van de Meierij uitmaakte.
In de 14e eeuw voltrok zich volgens de overlevering in Boxtel het Heilig Bloedwonder. Nog steeds vindt jaarlijks op de eerste zondag na pinksteren de zogenaamde Bloedprocessie plaats.
Kloosters in Boxtel
In Boxtel zijn of waren tal van kloosters.
- Elisabethsdal was een Clarissenklooster dat zich bevond in de huidige Clarissenstraat. Het werd in 1472 gesticht als nonnenklooster voor Zusters der Derde Orde van Sint-Franciscus. In 1513 traden de zusters, door toedoen van de Minderbroeders uit Hoogstraten tot de Clarissen toe. Na de inname van 's-Hertogenbosch in 1629 mochten de kloosters geen novicen meer aannemen, maar pas in 1717 waren ze gedwongen naar Hoogstraten te vertrekken. Het klooster werd in 1727 verkocht en vervolgens gesloopt.
- Liefdesgesticht Duinendaal werd gesticht in 1853 en in 1855 betrokken door de Zusters van de Choorstraat uit 's-Hertogenbosch. Zij gaven onderwijs en verpleegden oude vrouwen. In 1861 werden ze opgevolgd door de Zusters van de Sociëteit van Jezus, Maria en Jozef, welke er tot 1972 bleven. Reeds in 1873 kwam er een ziekenhuis en verder scholen voor meisjes, een pensionaat, medische voorzieningen en een bejaardentehuis. In 1982 werden de gebouwen gesloopt en slechts een straatnaam herinnert nog aan de zusters.
- Sint Charles was een missieklooster van de Witte Paters. Deze zagen zich in 1889, tengevolge van de politiek der secularisering genoodzaakt om uit Frankrijk te vertrekken. Ze trokken eerst naar Haaren. Het karakteristieke witte gebouw te Boxtel werd in gebruik genomen in 1892 en hier was de priesteropleiding gehuisvest. De kloosterkapel diende tevens tot parochiekerk voor de inwoners van de buurtschap Hal. In de jaren '60 van de 20e eeuw werd Sint-Charles een kloosterbejaardenoord, maar toen de Rijksweg 2 zou worden verbreed moest het klooster wijken. De paters verhuisden naar het voormalige klooster van de Zusters Fransiscanessen te Heythuysen. In 1987 werd het klooster gesloopt. De glas-in-loodramen van de kapel zijn bewaard gebleven en verplaatst naar de Maria Reginakerk van de wijk Selissen te Boxtel. Deze kerk werd echter eveneens gesloopt, en wel in 2003. Ook een gevelsteen bleef gespaard en deze werd in 1996 als gedenksteen ingemetseld in het fietstunneltje onder de snelweg ter plaatse van het voormalige klooster.
- De Ursulinen van de Romeinse Orde kwamen in 1908 naar Boxtel. In 1911 werd het door Leo Goyarts ontworpen klooster aan de Nieuwe Kerkstraat betrokken. De zusters gaven kleuter- en lager onderwijs. De kapel stamt uit 1926 en werd door Hubert van Groenendael ontworpen. In 1985 vertrokken de zusters maar het kloostergebouw is blijven bestaan.
- De Paters Assumptionisten kwamen in 1915 naar Boxtel en betrokken Kasteel Stapelen. In 1928 bouwden ze tegenover het kasteel een missiehuis, waar onderwijs aan priesterstudenten werd gegeven. In 1958 werd dit nog uitgebreid maar in 1966 moest de opleiding al afgestoten worden, daar er geen studenten meer kwamen. Hier kwamen woningen in. De paters wonen nog steeds op het kasteel.
- Het landgoed Jachtrust nabij de buurtschap Munsel werd in 1903 aangekocht door de Trappistinnen die ten gevolge van de secularisering uit Frankrijk waren uitgeweken. In 1919 keerden deze zusters weer terug naar hun land. Het terrein werd vervolgens aangekocht door de Vincentiusvereniging om er voogdijkinderen te huisvesten en de Fraters van Tilburg zorgden voor onderwijs en verzorging. Aldus kwam in 1920 Huize De la Salle tot stand. Hier werd speciaal onderwijs gegeven. In 1932 werd ten behoeve van het landbouwkundig onderwijs een boerderij ingericht. In 2006 ging De la Salle op in de Koraalgroep.
- Klooster Sancta Monica van de Witte Zusters Lavigerie, de vrouwelijke tak van de Witte Paters, had sinds 1895 een postulanten klooster aan de Esscheweg in de gemeente Vught, tegenwoordig Gestelseweg geheten en tot Esch, gemeente Haaren, behorend. Hier werden toekomstige missiezusters opgeleid. De procure van de zusters bevond zich van 1930-1970 in de Villa Phaf aan de Rechtestraat te Boxtel, in 1911 gebouwd in opdracht van fabrikant Jan Phaf.
Bezienswaardigheden in Boxtel
- Kasteel Stapelen, een klooster van de Assumptionisten
- Sint-Petruskerk
- In Boxtel staat de dikste mammoetboom van Noord-Brabant.
Natuur en landschap van Boxtel
Boxtel is gelegen in het dal van de Dommel en het Smalwater, waarop vroeger de Boxtelse Watermolen stond.Boxtel maakt deel uit van het Nationaal Landschap Groene Woud en in de omgeving ervan zijn veel natuurgebieden gelegen die tot dit Landschap behoren.Ten westen van Boxtel ligt het natuurgebied Kampina van ruim 1200 ha, wat in het westen op weer andere natuurgebieden aansluit.Ten noorden van Boxtel ligt een aaneenschakeling van landgoederen op voormalige woeste gronden, zoals Sparrenrijk, Zegenwerp, Zegenrode en Wilhelminapark.Ten oosten van Boxtel ligt natuurgebied De Geelders en ten zuiden van Boxtel ligt het Landgoed Velder.
Wist u dit over Boxtel...
Een historische figuur in Boxtel is de reus 'Jas de Keistamper'. Jas de Keistamper is een pop in de gedaante van een reus die regelmatig verschijnt bij bijzondere gelegenheden, zoals bij het carnavalsfeest of op koninginnedag.