Lieshout is een dorp in de provincie Noord-Brabant, gelegen in de regio Peelland. Lieshout maakt deel uit van de gemeente Laarbeek. Tot 1 januari 1997 was Lieshout een zelfstandige gemeente en omvatte de dorpen Lieshout en Mariahout. Lieshout telt 4.336 inwoners.
Geschiedenis van Lieshout
Archeologie in Lieshout
Op het grondgebied van de gemeente zijn tal van archeologische opgravingen verricht. Zo zijn bij het graven van het Wilhelminakanaal in 1923 sporen van een mogelijke Romeinse nederzetting gevonden. In 2003 zijn opgravingen uitgevoerd op een toekomstig bedrijventerrein ten oosten van Lieshout. Het betrof hier een dekzandrug langs de Goorloop, waar niet alleen vuurstenen voorwerpen uit het Paleolithicum, het Mesolithicum en het Neolithicum werden gevonden, maar ook sporen van een agrarische nederzetting uit de Bronstijd en de IJzertijd, vanaf 1000 v.Chr. Van belang is de vondst van een gouden stater van omstreeks 50 v.Chr. Op deze plaats zijn ook de sporen van Romeinse bouwwerken en van een middeleeuwse nederzetting uit de 10e tot de 12e eeuw aangetroffen.
De heerlijkheid Lieshout Lieshout werd voor het eerst schriftelijk vermeld in 1146 in een oorkonde die nu in de Nationale bibliotheek van Parijs wordt bewaard. De schrijfwijze was 'Litholz'. In deze oorkonde werden de eigendommen die de Sint Servaaskerk in Maastricht bezat door Koning Koenraad III vastgesteld. In deze tijd was er sprake van een kasteel ter plaatse van de huidige buurtschap 't Hof, die zich ten zuiden van het Wilhelminakanaal bevindt. Toen was Lieshout al een heerlijkheid. De heer, ridder Balduinus van Lieshout, werd Norbertijn te Floreffe en vermaakte zijn bezittingen aan het klooster. De abdijgoederen werden door de abdij in 1308 weer aan een edele uitgegeven, Rutger van Erp genaamd. De monniken van Floreffe behielden het patronaatsrecht van de kerk, dat wil zeggen het recht om een pastoor te benoemen. Dit recht werd in 1682 overgedragen aan de Norbertijnenabdij van Postel, die het behield tot 1824. Daarna werden de pastoors vanuit het Bisdom 's-Hertogenbosch benoemd.De grenzen van Lieshout werden vastgesteld in 1311. Toen verleende Hertog Jan II van Brabant gemeenterechten aan de bewoners van Lieshout. In het begin van de 18e eeuw verkreeg de familie Bout de gemeente rechten. Tijdens de Franse overheersing kwam er een einde aan deze bestuursvorm, en werd ze vervangen door de gemeentelijke bestuursvorm zoals wij die nog kennen.
Kerken in Lieshout
- De eerste kerk van Lieshout stond bij het kasteel op 't Hof. Hieromtrent is weinig bekend.
- De tweede, middeleeuwse kerk, stond op dezelfde plaats. Er zijn tekeningen van bewaard gebleven. Ze werd in 1648 overgenomen door de hervormden. Vanwege het slechte onderhoud verviel de kerk en stortte in in 1800, tijdens een orkaan. De toren is blijven staan. Ze werd in 1836 afgebroken.
- Van de schuurkerk die de katholieken gebruikten tijdens de 17e en de 18e eeuw is vrijwel niets bekend.
- Vervolgens is een nieuwe schuurkerk gebouwd. Deze werd gebruikt tot in 1839. Het gebouwtje verkeerde in niet al te beste staat.
- De vijfde kerk van Lieshout was een stenen kerk aan de Renstraat, die in 1839 werd ingezegend. Er hingen een aantal oude klokken in, waarvan een uit 1588. Enkel het angelusklokje uit 1543 is in de Tweede Wereldoorlog niet in beslag genomen door de bezetter. Het orgel werd gebouwd in 1862 door de gebroeders Franssen uit Horst. Toen er een nieuwe kerk gebouwd ging worden, was het orgel te groot. In 1967 werd deze kerk gesloopt, waarbij ook explosieven werden ingezet, nadat ze reeds in 1962 buiten gebruik was genomen.
- De huidige, moderne, kerk werd ingewijd in 1962.
De naam Lieshout
De naam Lieshout bevat het woord 'hout', dat wijst op een bosrijke omgeving, en 'lies', dat verwijst naar een 'lei' of waterloop, dan wel een nauwe doorgang.De bijnaam van de Lieshouters is 'Strontrapers'. Deze bijnaam stamt van een politieverordening uit 1647: Het is verboden om op Lankelaar en Luytelaar miste en strondt te rapen op straffe van een boete van zeven stuiver. Dit gegeven is in 1963 door de plaatselijke carnavalsvereniging aangegrepen om Lieshout de naam 'Raopersgat' te geven tijdens carnaval.
Economie van Lieshout Lieshout is een overwegend agrarisch dorp. Vroeger waren er ook klompenmakerijen. Daarnaast zijn er ook bedrijventerreinen waarop een aantal lichte industriële bedrijven zijn gevestigd.
- De plaatselijke brouwerij Bavaria is uitgegroeid tot een belangrijke industrie. De oudste documenten omtrent deze brouwerij dateren uit 1719, maar de oorsprong ervan verliest zich verder in de tijd.
- Houtbewerkingsfabriek Merkelbach. Deze ligt aan de Dorpsstraat in Lieshout. Het hoofdgebouw dateert uit 1870. Het bedrijf is opgericht door Franciscus Merkelbach, die oorspronkelijk smid van beroep was. Hij maakte oorspronkelijk metalen spoelen voor textielfabrieken in Helmond en Tilburg. Vanuit deze achtergrond ging men over op houten weefspoelen voor weverijen en handweefgetouwen. Als toeleverancier voor de textielindustrie groeide het bedrijf mee. Het legde zich tevens toe op massaproductie van houtdraaiwerk, waaruit vervolgens weer de vervaardiging van houten meubelen voortkwam, waaronder de Brabantse knopstoelen. Ook jojo's en beugel- en kegelballen behoorden tot het assortiment. In 2008 verhuisde Merkelbach van de Dorpsstraat naar De Stater, waarbij een aantal historische meubelstukken en een oud spinnewiel aan de Heemkundekring geschonken werden.
Bezienswaardigheden in Lieshout
- Poort van Binderen. Toegangspoort uit 1474 die toebehoorde aan de Abdij van Binderen te Helmond, omstreeks 1800 naar Lieshout overgeplaatst. Zij verleende toegang tot een omgracht terrein waar vroeger het herenhuis Ribbius stond. Zij verleent tegenwoordig toegang tot de Sint Servaaskerk, een moderne kerk uit 1962.
- ´t Herenhuis aan de Havenweg 10. Dit is het oudste pand van Lieshout. Het dateert uit 1625. Oorspronkelijk was het omgracht.
- Diverse langgevelboerderijen, waaronder die op Provincialeweg 10 en die op Dorpsstraat 76.
- De Heuvel is een centraal driehoekig pleintje waarop zich een muziekkiosk bevindt. Ook staat hieraan het voormalige gemeentehuis.
- Verder staan er in de directe omgeving van de Heuvel drie bronzen beeldjes en wel: De Vaandeldrager, uit 1990, door Niek van Leest, De Raoper uit 1958 eb Sparen en Spelen uit 1990.
- Andere beeldjes zijn: Bejaard echtpaar, bij het Franciscushof, Toekomst door samenspel, gildebroeder en zoon als tamboer, door Toon Grassens, aan de Servaasstraat
- Windmolen 'De Leest'. Deze ronde stenen beltkorenmolen aan de Molenstraat stamt uit 1899.
- Bij de molen staat het 'nationaal monument ´De Mulder´', een bronzen beeld van Charles Vergouwen uit 1989.
- Windmolen ´Vogelenzang´. Deze molen staat aan de Molendreef. De ronde stenen beltmolen werd in 1819 gebouwd ter vervanging van een eerdere, oorspronkelijk 14e eeuwse windmolen die eind 18e eeuw verplaatst werd van de Molenheide naar de huidige plaats.
- Sint-Servatiuskapel. Deze in 1996 ingewijde kapel staat aan het Ginderdoor. Dit is de hoofdweg tussen Lieshout en Mariahout. Ze is gebouwd als dank aan de Lieshoutse bevolking voor de steun die werd geboden bij de heroprichting van het schuttersgilde Sint-Servatius.
Natuur en landschap van Lieshout
Ten zuiden van Lieshout loopt het Wilhelminakanaal waarlangs een fietspad loopt. Ten zuiden van dit kanaal liggen enkele oude agrarische buurtschappen zoals Deenschenhoek. Verder liggen hier naaldhoutbossen waarmee de voormalige woeste gronden zijn beplant, zoals de Molenheide. Voor een deel betreft het hier een villabos.Ten noorden en ten westen van Lieshout liggen broekontginningen, gekenmerkt door enkele populierenlanen en -bosjes.Ten oosten van Lieshout loopt de Goorloop. In 2007 wordt daar een natuurontwikkelingsproject uitgevoerd.Ten zuidwesten van Lieshout ligt het natuurgebied De Ruweeuwsels, bestande uit broekbos en een gradiënt naar een drogere omgeving. Het gebied is bekend om de uitbundig bloeiende Bosanemoon en de Grote muur, die zeldzaam zijn in deze regio. Het gebied wordt beheerd door het Brabants Landschap. Het is vrij toegankelijk. Vanuit Lieshout zijn tochten uitgezet zoals de ´Pioniersroute´, een wandeltocht naar Mariahout en terug, en het ´Rondje Laarbeek´.