Netersel is een klein landbouwdorpje in de de Noord-Brabantse Kempen. Netersel maakt deel uit van de gemeente Bladel en is één van de Acht zaligheden. Netersel telt 850 inwoners en Netersel kent een rijk verenigingsleven.
Geschiedenis van Netersel
Een aantal akten die betrekking hebben op Netersel zijn te vinden in het archief van de abdij van Postel. De Priorij van Postel bezat namelijk veel grond in eigendom in de wijde omgeving van Postel. In Netersel richtte de Priorij een pachthoeve in, de Kapelhoeve, die ze tot 1648 kon exploiteren. De hoeve had ongeveer 100 hectare grond in bezit. In de 14de en 15de eeuw kende de Kempen een tijd van duurzame welvaart: de zogenaamde Vlaams-Brabantse Gouden Eeuw. In die tijd werd in Netersel woeste grond ontgonnen, werden er nieuwe hoeven gesticht en er werd een stenen kerk gebouwd. De basis voor deze welvaart was de samenwerking vanwege wederzijds belang tussen de hertogen van Brabant, de regionale en lokale machthebbers en de kerkelijke instellingen. Het platteland leverde graan en wol aan de snel groeiende steden als Antwerpen.
In Netersel werden in de 19e en 20e eeuw regelmatig grote stukken baksteen en tufsteen opgegraven in de buurt van de huidige pastorie aan De Hoef. Romantici zoals August Snieders dachten dat deze afkomstig zouden zijn van Pladella Villa. Ook geleerden ondersteunden deze mening. In 1925 werd bewezen dat het om een 13e eeuws kasteeltje ging, terwijl Pladella Villa in de 10e eeuw bestond.Sinds de Napoleontische tijd behoorde Netersel tot de gemeente Bladel en Netersel. Sinds de gemeentelijke herindeling van 1997 behoort Netersel tot de fusiegemeente Bladel.
Bezienswaardigheden in Netersel Netersel kent weinig oude huizen, mede omdat de Tweede Wereldoorlog haar tol heeft geëist. Niettemin is Netersel aantrekkelijk en telt een aantal, zij het bescheiden, bezienswaardigheden.
Centraal in Netersel is het Carolus Simplexplein, wat eigenlijk eerder een aaneenschakeling is van een aantal plantsoenen, dan een plein. Het is genoemd naar Karel de Eenvoudige. Hieraan vindt men de bescheiden nering van Netersel, en bovendien:
- De Buntsteker, een bronzen beeldje uit 1994 dat de betreffende man toont vergezeld van zijn karakteristieke werktuigen.
- De muziekkiosk uit 2006, een fraaie moderne kiosk door gezamenlijk initiatief van de bevolking tot stand gekomen.
Verder vindt men te Netersel:
- De parochiekerk van de HH. Antonius van Padua en Brigida is gebouwd in 1950. Het is een eenvoudige bakstenen kerk in traditionalistische stijl, met een vierkante toren waarvan de geledingen en een boogfries enigszins doen denken aan de torens in de Kempense gotiek. Tot 1932 had Netersel enkel de heilige Brigida als patrones maar het Antoniusfonds, met steun waarvan de nieuwe kerk werd gebouwd, stelde als eis dat ook de heilige Antonius van Padua als patroonheilige moest gelden. In 1932 werd de aan beide heiligen gewijde kerk in gebruik genomen, die ontworpen was door de architecten E. Heykants en Van Laarschot. Bij de bevrijding in 1944 werd de kerk zwaar beschadigd en kon niet meer gebruik. Er kwam een noodkerk in een school en later in een houten barak. In 1950 kwam dan de nieuwe kerk tot stand waarvan Cees Geenen uit Eindhoven de architect was. Pastoor Van Moorsel was tot tweemaal toe bouwpastoor in het Neterselse, dat in minder dan 20 jaar tijd 4 opvolgende kerken heeft gekend.
- De Oude Pastorie aan De Hoeve 32
- Enkele Langgevelboerderijen, zoals die aan De Lei 15
Ook kent Netersel twee Mariakapellen en wel:
- De gedachteniskapel voor Fons van der Heijden, verzetsstrijder 1896-1944, op 20 september, in het zicht van de bevrijding, door de nazi's vermoord. Het is een klein bakstenen gebouwtje uit 1947 met een nis, waarin zich een mooi eenvoudig zandstenen Mariabeeld bevindt en enkele herinneringen van de vrienden uit Frankrijk en Wales.
- Kapel Maria Rosa Mystica, een private kapel in een schuurtje, een soort stilteruimte met ene Mariabeeld en voor in de tuin een beeld van Pater Pio.
Natuur en landschap van Netersel
Rond de dorpskern liggen weilanden en velden voor landbouw, veeteelt en boomteelt. Ontginningen omstreeks de jaren '50 van de 20e eeuw hebben hier en daar een grootschalig landbouwgebied doen ontstaan. Ten zuiden van Netersel ligt nog een restant van het oude cultuurlandschap. Naar het noordwesten ligt de Neterselse Heide, dat overgaat in de Mispeleindse Heide met het Goorven en De Flaas en uitgestrekte naaldbossen op het grondgebied van de gemeente Reusel-De Mierden.Ten oosten van Netersel ligt het dal van de Grote Beerze.Netersel is aangesloten op het Wandelroutenetwerk en het Fietsroutenetwerk.
Cultuur in Netersel
De in Netersel geboren Wim Hendriks heeft een woordenboek samengesteld onder de titel "Nittersels Wóórdenbuukske". Het boek behandelt de woordenschat van het dialect van Netersel. Het Kempenlandse dialectgebied strekt zich grofweg uit van Eindhoven tot aan de Mierden en van Oirschot en Best tot aan Borkel en Schaft. Dit komt ongeveer overeen met het Kwartier van Kempenland. Het Nittersels Wóórdenbuukske is niet alleen een verklarend woordenboek, maar put zijn kracht vooral uit de voorbeeldzinnen, die bij iedere ingang worden gegeven. Zij dienen ter illustratie van het levend taalgebruik in Netersel, zoals dat door Hendriks is gesproken en gehoord. Op die manier is het een beschrijving van het dialect dat verder gaat dan een opsommende woordenlijst.Elke eerste zondag van augustus wordt er een gezellige, druk bezochte jaarmarkt gehouden midden in het dorpshart van Netersel.
NETERSEL Netersel Noord-Brabantse Kempen Bladel Netersel
Een Postel Priorij Kapelhoeve grond Vlaams-Brabantse Gouden welvaart Brabant Antwerpen
In werden Romantici August Snieders Pladella Villa Sinds Napoleontische gemeente Bladel
Bezienswaardigheden Netersel
Netersel Tweede Wereldoorlog Niettemin aantal Carolus Simplexplein Karel Eenvoudige Hieraan bescheiden Buntsteker vindt Netersel
- Antonius Padua Brigida gebouwd Kempense Antoniusfonds waarvan nieuwe heilige Heykants Laarschot gebruik stand Geenen Eindhoven Pastoor Moorsel Neterselse heeft Pastorie Hoeve Enkele Langgevelboerderijen zoals Mariakapellen Heijden bevrijding klein bakstenen Mariabeeld Frankrijk Wales Kapel Maria Mystica Pater Pio
Natuur Netersel
Rond Ontginningen hebben Heide Mispeleindse Goorven Flaas Reusel-De Mierden Grote Beerze Netersel Wandelroutenetwerk Fietsroutenetwerk
Cultuur Netersel
De Hendriks Wóórdenbuukske" Kempenlandse Oirschot Borkel Schaft ongeveer Kwartier Kempenland Nittersels Wóórdenbuukske woordenboek dialect