Toerisme in UDEN, ontdek hieronder de mogelijkheden van Toerisme in UDEN.
Goedkope Vakantie UDEN
-
Voordelige (theater)arrangementen
U wilt een theater bezoeken? Bekijk het uitgebreide arrange...
Goedkope Vakantie Flevoland -
Groepsaccommodaties
Ga eens lekker een paar dagen weg met vrienden, familie of collega’s. Even weg uit de sleur va...
Goedkope Vakantie Gelderland -
Pension de Villa in Alphen, Noord-Brabant
Het mooie Pension de Villa ligt in een prachtige groene omgeving in Alphen. Wandel door het uitgestr...
Goedkope Vakantie NoordBrabant -
Guesthouse de Heide in Oeffelt, Noord-Brabant
Op deze bijzondere lokatie wordt u volledig verwend en komt u helemaal tot rust. De karakteristieke ...
Goedkope Vakantie NoordBrabant -
Secret Hotel omgeving Eindhoven (Nederland - Noord-Brabant - Eindhoven) (Klik hier voor Info of Boek
Dit Secret Hotel ligt op korte afstand van de veelzijdige stad Eindhoven. Geniet van luxe faciliteit...
Goedkope Vakantie NoordBrabant -
Golden Tulip Hotel de Reiskoffer
Het Golden Tulip Hotel De Reiskoffer is een prachtig 4-sterren hotel, gevest...
Goedkope Vakantie NoordBrabant -
B&B Stippentse Hoeve in Ledeacker, Noord-Brabant
Van harte welkom in de stijlvolle boerderij de Stippentse Hoeve in Ledeacker. In de authe...
Goedkope Vakantie NoordBrabant
Foto´s van UDEN
Uden, informatie over Uden
Uden (Udens dialect: Uuje) is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Uden gelegen aan de Peel in het oostelijke deel van de provincie Noord-Brabant. Uden is uit geschiedkundig oogpunt te beschouwen als een vlek. Naar huidige maatstaven, wordt Uden onder andere door het CBS echter gerekend tot een middelgrote stad.
Geschiedenis van Uden
In het verre verleden ontstond de Peelrandbreuk, onder meer zichtbaar aan de Karperdijk en was er in de ijzertijd al bewoning nabij de heide van Slabroek, ontdekt in 1922 door dr. Remouchamps welke aldaar een Gallo-Germaans urnenveld vond. In 2006 vond archeologe Hanneke van Alphen een 4000 jaar oude stenen bijl, uit de vroege bronstijd op een bouwlocatie bezuiden de Udense binnenstad.
Een Romeins dorp met zogenaamde woonstalhuizen werd in 2007 gevonden door de Leidse archeoloog Leon van Hoof op de nieuwbouwlocatie van ziekenhuis Bernhoven. In de eerste en tweede eeuw blijkt het gebied de Hengstheuvel in Uden-Noord te zijn bewoond en is de nederzetting in de derde eeuw weer verlaten, volgens de onderzoekers waarschijnlijk ten gevolge van de instorting van het Romeinse rijk.
Anno 1190 n.Chr. komt in een Zutphense akte van de graaf van Gelre voor het eerst de naam Uden voor. De eerst bekende naam van Uden was Uot, deze was tot in de 11e eeuw bekend. Daarna is het in Uden veranderd. In die tijd bestonden er een aantal verspreid liggende kernen, die geleidelijk een eenheid zijn gaan vormen: de omgeving van de huidige Pius X-Kerk, een uit de vóór-Frankische tijd daterende kerk in de Bitswijk, een Frankische nederzetting in de buurt van het driehoekige marktveld, de omgeving van het Birgittinessenklooster en het Moleneind.
Land van Herpen
In 1233 vond er een scheiding plaats tussen het territorium Cuyk en het Land van Herpen en Uden. Uden vormde in die periode samen met Herpen één heerlijkheid. Tot de stichting van het stadje Ravenstein bleef Herpen de hoofdplaats van dit landje.
Land van Ravenstein
In 1324 ging de heerlijkheid Uden in bestuurlijk opzicht behoren tot het Land van Ravenstein onder heerschappij van het Huis Valkenburg tot en met 1396. In 1339 kwam er een Schepenbank in Uden. De bevoegdheid van dit 'Heikantsgericht' strekte zich uit over de gehele vroegere heerlijkheid Uden, dat bestond uit Uden, Boekel en Zeeland. De schepenbank voerde in die tijd een zegel, met daarop een eikenboom, waaraan twee schilden hangen die de wapens van de oudste heren uit het geslacht Van Herpen en dat van hun opvolgers uit het geslacht Van Valkenburg vertonen. Dit is het eerste Wapen van Uden.
Door kinderloos overlijden van Reinoud van Valkenburg beleent hertog van Brabant Adolf van Kleef met Herpen, Ravenstein en Uden waardoor in 1397 het Land van Ravenstein Kleefs territorium werd. Het wapen van Uden ging in deze periode lijken op dat van Kleef, waar het heden ten dagen nog herkenbaar elementen van bevat. Nadien komt dit gebied in 1629 onder Neuburg-Palts. Onder de Neubergers kende het gebied godsdienstvrijheid.
Doordat de aangrenzende gewesten Brabant en Gelderland vanaf 1648 officieel onder de Staten-Generaal vallen, werd dit Land van Ravenstein meer en meer als "buitenland" gezien. De godsdienstvrijheid bood kansen voor de katholieken uit het Staatse-Brabant. Zo bouwden de katholieken van Veghel hun eigen schuurkerk op de grens met Uden.
De vrijheid van religie zorgde dat Uden fungeerde als toevluchtsoord voor uit Staats-Brabant verdreven geestelijke orden. Zo kwamen na de inname van 's-Hertogenbosch bij het Beleg van 's-Hertogenbosch de Kruisheren en de zusters Birgittinessen naar Uden.
Franse tijd en Koninkrijk der Nederlanden
In 1796 wordt het Land van Ravenstein stilzwijgend bij de Franse Republiek ingelijfd. Het is uit met de "status aparte" van het Land van Ravenstein. Naar godsdienstvrijheid wordt niet gekeken. De zusters Brigitinessen ontvluchten voor korte tijd Uden en vinden in 1795 hun abdij leeggeroofd en beschadigd terug. Uiteindelijk in 1805 eindigt de Franse tijd en gaat Uden deel uitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden waarbij de heerlijkheid Uden werd opgedeeld in de gemeenten Uden, Boekel en Zeeland.
In 1809 bezoekt koning Lodewijk Napoleon het Land van Ravenstein. Hij passeert Uden, maar vermeldt:
"Met leedwezen heeft Z.M. zich overtuigd, dat in het kwartier Ravenstein het geheel bestuur zich in eenen toestand bevindt verre beneden het overige van het rijk."
Hiermee verwijzend naar het feit, dat alles in het Land van Ravenstein teveel bij het oude bleef. De staatsgrens tussen de Meierij en het Land van Ravenstein was dan wel verdwenen, maar daarmee ook de privileges die het oude Land van Ravenstein bezat. De komende eeuw zou een wat moeilijke tijd worden voor Uden.
Economische ontwikkelingen
Marktfunctie van Uden
Uden was aanvankelijk een agrarische gemeenschap en had van oudsher een centrumfunctie binnen het Land van Herpen en later Land van Ravenstein. De oude Sint-Petruskerk uit de 13e eeuw was in primaire fase het godsdienstige centrum voor Uden, Volkel, Boekel en Zeeland. Naast het godsdienstig centrum in de omgeving van het huidige Piusplein, ontwikkelde zich rond het marktveld een tweede economisch centrum dat een vestigingsplaats vormde voor kleine ondernemers en ambachtslieden. Deze kleinschaligheid was typerend voor het oude Uden. Al even typerend was de ontwikkeling van een derde economisch centrum rond de zogenaamde Biggenmarkt. Toentertijd een groot grasveld, omgeven door boerderijen. Op de biggenmarkt kwam de weekmarkt tot bloei, die zich tot op de dag van vandaag wist te handhaven. Op de markt, die geheel in dienst stond van landbouw en veeteelt, verkochten de plaatselijke boeren hun vee, landbouw- en gebruiksartikelen. Pas in de 18e eeuw veranderde het aanzien van de weekmarkt. De particuliere boterproductie werd grootschaliger en de uitbreiding van de regionale markt met een boterwaag was een feit, toch bleef het mesten van kalveren en het aandeel van de veemarkt verreweg het grootst. Bezoek van de veemarkt kwam in die tijd tot uit België naar Uden afgereisd. Begin 20e eeuw boette de Udense veemarkt snel aan belang in. Uden van de veemarkt werd ingenomen door de kersenteelt die vanaf die periode een spectaculaire groei doormaakte. Heden ten dage is overgebleven op de Markt in Uden op maandagochtend een warenmarkt met regionale betekenis en op vrijdagochtend een kleine warenmarkt.
Industrie van Uden
Eind 19e eeuw kwam de eerste industrie in Uden van de grond. Udens oudste industrieterrein omvat de huidige Losplaats waar in 1882 door Henricus Coenen uit Zeeland en Johannes Schoenmakers uit Druten aan het toenmalig spoor een kunstmestfabriek werd opgericht. Zij verhuisden in 1920 naar Veghel, dat over een haven beschikt. Een uit die tijd bekende onderneming werd Diks en Coenen, die in 1917 'DICO' een strohulzen-machinefabriek startten en later stalen bedden gingen produceren op dit fabrieksterrein.
Tot kort na de Tweede Wereldoorlog nam de industriële ontwikkeling in Uden geen grote vlucht. Uden werd ontsloten over weg-, tram- en spoorverbindingen maar beschikte niet over een haven, zoals het naburige Veghel dat door de aanleg van de Zuid-Willemsvaart sinds de 19e eeuw over water wordt ontsloten. Het gebrek aan werkgelegenheid deed zich gelden tot aan de Tweede Wereldoorlog. Vlak daarna werd Uden door het Rijk aangewezen als groeikern. Het door de Duitsers achtergelaten vliegveld bij Volkel werd uitgebouwd tot wat nu de grootste luchtmachtbasis van Nederland is: Vliegbasis Volkel. De komst van deze luchtmachtmilitairen die er kwamen werken en in Uden wonen, zorgden mede voor een grote groei van Uden. Een tijdlang kwam er extra subsidie voor bedrijvigheid in kader van Investerings Premie Regeling. De toenmalige burgemeester Schampers verwierf onder andere tot in de Verenigde Staten van Amerika enige grote industrieën; wat uitmondde in het enkele decennia zijn van een concentratiegebied voor medische-technische bedrijvigheid met boven-regionale betekenis. Dit leverde Uden aanzienlijke voordelen op en bespoedigde de ontwikkeling tot een verstedelijkte gemeente met een groot werkgelegenheidspotentieel in Noordoost Noord-Brabant. Of zoals een boektitel luidde: 'Van Kersendorp tot Plaats met Pit'!
Bekende ondernemersfamilies zijn Diks en Coenen, die in 1917 DICO startten een strohulzen-machinefabriek en later stalen bedden gingen produceren. In 1980 gevolgd door Piet Diks Sr en Jan Diks met zijn zonen met Beter Bed, een internationale keten van slaapwarenhuizen. Beter Bed heeft door diverse overnames met name in Duitsland een grote expansie heeft doorgemaakt en is gevestigd aan de Linie in Uden. DICO International N.V. heeft het laatste decennium een moeilijke tijd doorgemaakt, heeft moeten saneren. In 2005 zijn de fabriekshallen aan de Losplaats gesloopt en het terrein is vrijgekomen voor planologische ontwikkeling. Productie is verplaatst naar voormalige Oost-Europa en de ontwerp- en verkoopafdeling heeft zich gevestigd aan de Vluchtoord. In 2006 is net voor de viering van het 90-jarig bestaan bekend geworden dat het laatste stukje DICO uit Uden zal verdwijnen en er een DICO-kantoor zal worden gevestigd in Nieuwegein.
Rond 1969 richtte Cor van der Heijden C.S.U. op, wat nu CSU Total Care is. Het bedrijf is een van de grootste schoonmaak-, onderhoud- en beveiligingsbedrijven van Nederland.
De Veghelse familie van Hout begon in 1906 aan de Veghelse haven een koloniaal- en kledingwarenhuis wat uitgroeide tot de landelijke keten van Hout-Brox winkels, tezamen met andere winkelformules als Duthler verenigd in de Brova-Groep. De Udense Hout-Brox nam bij nieuwbouw de functie over van de Veghelse winkel die in Duthler werd veranderd, waarmee de Udense Hout-Brox de belangrijkste vestiging in de regio is geworden. In november 2006 is bij het honderdjarige bestaan bekend geworden dat ze 'bij Koninklijke beschikking' Hofleverancier zijn geworden.
Centrum van Uden
Mede als gevolg hiervan werd de ontwikkeling van het Udens centrum bevorderd. Die heeft met name in de laatste decennia van de 20e eeuw een enorme vlucht genomen en heeft momenteel een belangrijk aandeel in de werkgelegenheid van Uden, naast specialistische bedrijvigheid op technologisch en dienstverlenend gebied. Belangrijkste regionale functie van Uden is het winkel-, woon-, uitgaans- en industrieel aanbod waar een groot deel van de werkgelegenheid uit voortkomt. Uden heeft als een groeigemeente regionale taken op het gebied van voorzieningen, werkgelegenheid en dienstverlening. Het Udens centrum vervult een regiofunctie en ligt midden in het hart van een regio met een bereik van ongeveer 400.000 mensen. De ontwikkeling van het winkel- en uitgaansaanbod zet zich momenteel door en begint sterke vormen aan te nemen in enkele projecten ter bevordering van het centrumbezoek.
Sociale ontwikkelingen van Uden
Door de unieke positie van Uden hebben zich in de loop der tijd verschillende religieuze ordes gevestigd. Deze verzorgden het geestelijk leven voor vele katholieken tot in de wijde omtrek. In Uden zijn er aanzetten gegeven voor onderwijs, gezondheidszorg en missie. Een zichtbaar en tastbaar blijk zijn heden ten dagen de vele monumentale religieuze gebouwen in Uden. Nadat het Land van Ravenstein opging in het Koninkrijk der Nederlanden en daarmee de bijzondere positie van de Heerlijkheid Uden ophield te bestaan werd in de 19e eeuw met name Uden geteisterd door economische achteruitgang en de algemene landbouwcrisis. Hierdoor was er eind 19e eeuw een grote bevolkingsgroep die leefde van armoede en bedelarij. Ondanks haar centrumfunctie, bood de Udense economie niet genoeg kansen voor alle inwoners. Grote aantal emigranten vanuit Uden, Volkel, Boekel en andere plaatsen in de regio naar het Amerikaanse Wisconsin waren het gevolg. Veel van hen vestigden zich in het plaatsje Little Chute. Begin 20e eeuw werden in Uden heersende problemen door burgemeester Thijssen met succes aangepakt. Het zou echter tot na de Tweede Wereldoorlog duren tot de positie van Uden min of meer werd hersteld door het door het Rijk aangewezen worden als groeikern, de daarmee gepaard gaande industriële expansie alsook door de komst van de Luchtmachtmilitairen.
Religie in Uden
In het huidige Brabant bekeerden de missionarissen Willibrord en Lambertus de plaatselijke "heidense" bevolking massaal tot het Christendom. Gedurende deze kerstening werd rond het jaar 750 in de kern van Udenhet eerste houten Christelijke kerkje gebouwd. Vijf en een half eeuw later werd medio 1300 de eerste stenen parochiekerk gebouwd, gewijd aan Sint-Petrus Stoel van Antiochië. De oudste klok, gewijd aan O.L. Vrouw dateert van dit jaar; latere klokken zijn van 1443 en 1484. In 1571 deelt Bisschop Metsius van Bisdom 's-Hertogenbosch tijdens een synode Uden en Ravenstein in bij het dekenaat Oss.
Godsdienstvrijheid verkrijgt Uden in 1631 als onderdeel van het Land van Ravenstein.
De Kruisheren vestigen zich in 1638 na hun verbanning uit 's-Hertogenbosch en de Meierij in een boerderij op de Bitswijk en bouwden in 1652 een klooster aan de Vorstenburg. Na 1667 bloeit de Mariabedevaart op naar de kapel van O.L. Vrouwe ter Linde naar aanleiding van 'wonderlijke genezingen'. In 1674 verkregen de Kruisheren de bediening van de Mariakapel en verkrijgen het als kloosterkerk in 1696. In dat jaar vonden er 4 grote processies naar Uden plaats.
De zusters Birgittinessen vestigen zich in 1713 in Uden en trekken in het door de Kruisheren gebouwde klooster. De broeders Kruisheren gaan naar het nieuw gebouwde klooster bij de Mariakapel van O.L. Vrouwe ter Linde om de Mariadevotie effectiever te verzorgen.
De Fransen veroveren het Land van Ravenstein in 1794 en vorderen onder andere het zusterklooster. Het verbod van de Fransen op het houden van processies betekent het einde van de belangrijkste Mariaverering in Uden. Onder Napoleon I wordt bij keizerlijk decreet in 1812 het zusterklooster geconfisqueerd. De zusters Birgitinessen konden in 1844 weer naar hun klooster aan de Veghelsedijk terug keren.
Tussen 1866 en 1870 verdedigen twintig jongens uit Uden als zouaaf Vaticaanstad tegen de Italiaanse revolutionairen van Garibaldi. De Barmhartige Zusters van de H. Carolus Borromaeus uit Trier vestigen zich in 1877 aan de Kerkstraat.
De eerste parochiekerk gewijd aan Sint-Petrus Stoel van Antiochië kerk brandde op zondag 4 april 1886 volledig af. In de ruïne van de fundamenten wordt een runensteen met de tekst "WOT" gevonden. Heden ligt aan deze locatie het oorlogskerkhof waar op initiatief van de Heemkundekring Uden de contouren van de oude kerk met stenen zijn gemarkeerd. In 1887 bouwt Pastoor Spierings de tweede Udense Sint Petruskerk op een andere locatie, aan de Kerkstraat. Architect is Carl Weber. Bisschop Godschalk wijdt de kerk op 13-14 april 1890.
- In 1909 vestigen De zusters Franciscanessen in de oude pastorie aan de Kapelstraat.
- Begin mei 1965 worden vijf Udense missionarissen van de Orde der Kruisheren in Buta vermoord door opstandelingen, in voormalig Belgisch Congo.
- Op 2 november 2005 wordt met een officiële inzegening het Kruisherenmonument op de Centrale Begraafplaats aan de Bronckhorstsingel ingewijd.
-In 2008 werden de St. Paulus en de Pius X onttrokken aan de religieuze bestemming.
Gezondheidszorg in Uden
Barmhartige Zusters van de H. Carolus Borromaeus
Een eerste aanzet tot de gezondsheidszorg was de oprichting van een gasthuis door de Barmhartige Zusters H. Carolus, die in 1877 wegens de Kulturkampf vanuit Trier in Uden vestigen. In het kleinschalig gasthuis wijden zij zich aan de verpleging van zieken en aan de verzorging van armen en ouden van dagen. In 1905 bereidt de ziekenzorg zich uit met de oprichting van een operatiekamer. De plaats van het oude gasthuis wordt in 1935 ingenomen door het Sint-Jansgasthuis, dat later in de jaren 1980 Huize Sint-Jan zou worden. Het Udens gasthuis heeft zich, zoals de meeste Brabantse gasthuizen, niet ontwikkeld tot een ziekenhuis.
Streekziekenhuis
Uden speelt in de toekomst een grotere rol in de regionale gezondheidszorg, nadat in 2005 door het bestuur van ziekenhuis Bernhoven besloten is om de nieuwe locatie van het regionale ziekenhuis in Uden te realiseren. In 2000 vond reeds een fusie plaats tussen de ziekenhuizen Sint-Anna in Oss en Sint-Joseph in Veghel tot het nieuwe Ziekenhuis Bernhoven, dat alle voorzieningen wil bundelen op één nieuwe locatie in Uden-Noord. De ziekenhuislocaties Veghel en Oss zullen worden opgeheven en waarschijnlijk als zorgconcentratielocatie worden ingericht. Met het oog op de toekomst blijft de regio met de nieuwbouw van een Streekziekenhuis en inrichting van zorgconcentratielocaties verzekerd van optimale gezondheidszorg.
Kunst en cultuur in Uden
Medebepalend voor Uden zijn musea als Museum voor Religieuze Kunst en de Pronkkamer, museum voor hedendaagse kunst, inmiddels: InC. Andere organisatie is Theaterspoor dat theater in de wijken van Uden e.o. brengt. Het moderne Theater Markantbehoort tot de grotere theaters van het land met 685 zitplaatsen, waarvan 417 zaalplaatsen, 193 balkonplaatsen en 75 orkestbakvloerplaatsen. Het theater heeft een toneeltoren van 25 meter breed, 14 meter diep en 22 meter hoog.
Op het gebied van popmuziek herbergt Uden een van de oudste poppodia van Nederland, De Pul. Opgericht in 1968 als soos is deze organisatie uitgegroeid tot een cultureel-maatschappelijk centrum en viert 2007/2008 het 40-jarig bestaan. Voor verschillende generaties stonden er talloze bekende en minder bekende grootheden en andere acts op de planken.
Net buiten het centrum van Uden bevindt zich het unieke openluchttheater Naat Piek vernoemd naar het karakter uit de boeken van van den Heuvel. Het theater bestaat uit een vestzaktheater en een openluchttheater. Theater Naat Piek is de thuisbasis voor Toneelvereniging Naat Piek. Beide bestaan sinds 1966.
Stadsdichter van Uden
Maarten van den Elzen werd op 10 oktober 2006 tot stadsdichter van Uden benoemd; de officiële installatie vond op 4 december van hetzelfde jaar plaats. De Stadsdichter heeft de formele taak om gevraagd en ongevraagd gedichten te schrijven over lokale gebeurtenissen en tevens de poëzie in Uden te promoten. Een stadsdichter kan op een andere manier met lokale feiten omgaan en er een bijzondere invulling aan geven.
Sport en recreatie in Uden
Buitensporten in Uden
Er zijn diverse sportaccommodaties in het aan de zuidoostkant van het centrum grenzende gemeentelijk sportpark van Uden. Vroeger was dit de kloostertuin van het Retraitehuis. Hier ligt ook het atletiekstadion 'De Kuip', waar atletiekvereniging 'De Keien' haar onderkomen heeft en waar diverse Nederlandse en internationale records zijn behaald. Verder is er een traningswielrenparcours met skatefaciliteiten in het Bevrijdingspark.
Sportpark Moleneind is een sportpark volop in ontwikkeling. Dit mooie sportpark ligt bij de Molen van Jetten in Uden. De huidige gebruikers zijn Rugbyclub Octopus, voetbalvereniging FC de Rakt en Honk- en softbalclub Uden Red Sox, deze laatste vereniging opende op 8 april 2006 hun nieuwe accommodatie met clubhuis en kleedkamers.
Het openluchtzwembad met indertijd een apart meisjes en apart jongensgedeelte en ligweiden is sinds 1999 gesloten. Er is nog een indoor-zwembad van 'Zeester' aan de Hockeyweg in Uden, waar zwemkampioen Marcel Wouda zijn eerste baantjes heeft getrokken.
Binnensporten in Uden
Het nieuwe indoorzwembad 'Delfino', in Uden verving het in 1973 aan de overzijde van de weg gebouwde overdekte zwembad 'De Wel'. In 1994 is indoor-sporthal 'De Stigt' aan de Kerkstraat aangelegd bij een locatie van het Udens College.
Een bijzonderheid is sportzaal De Ring aan de Klarinetstraat van Uden die volledig beheerd en geëxploiteerd wordt door een aan volleybalvereniging Saturnus/Hendriks Coppelmans gelieerde stichting. Het gebouw deed jarenlang dienst als kerk. In de zomer van 1996 werd de kerk door verenigingsleden eigenhandig omgebouwd tot sporthal. Op het voormalige altaar werd kantine De Schelft gerealiseerd. In dit 'volleybalwalhalla' De Ring begonnen de succesjaren van onder andere beachvolleyballers Gijs en Bram Ronnes en internationals Dirk-Jan van Gendt, Deborah Sgroot en de volleybalzusjes Nikki en Sanne Hoevenaars. Begin jaren 2000 vierde de damesafdeling hoogtij onder leiding van de Belgische oud-international Jean-Pierre Staelens. Hiermee wordt een traditie voortgezet die teruggaat op het aspect dat het Volleybal-spel in Nederland dan wel op het Europese vasteland als een van de eerste plaatsen in Uden zou zijn geïntroduceerd door toenmalige paters.
Stedelijke ontwikkelingen van Uden
De heerlijkheid Uden bezat heerlijke rechten, maar die hebben niets van doen met het stedelijk karakter dat Uden momenteel kent. De ontwikkeling van Uden past in die van veel Brabantse dorpen. De regio kent namelijk een aantal grote dorpen, die vroeger met de term 'vlek' werden aangeduid. Vlekken hadden, ondanks hun grootte en functie, overwegens dorpse karaktertrekken. In de tweede helft van de 20e eeuw onderging Uden een complete gedaanteverwisseling, van arme agrarische gemeenschap tot welvarende industriegemeente.
Sindsdien is sprake van stadse kenmerken. Dat uit zich onder andere in het straatbeeld. Met name de historische kern van Uden ging compleet teloor als gevolg van massale nieuwe en hoogbouw in het centrum van Uden. Van het oude Uden is daardoor nagenoeg niets meer te herkennen. Momenteel is men bezig met enkele kwalitatief hoogstaande ontwikkelingsplannen voor het centrum van Uden. Deze moeten de gigantische sloop van en sfeerloze nieuwbouwwerken uit de jaren 1960 en 1970 enigszins naar de achtergrond drukken. Men beseft hoe belangrijk een kwalitatief hoge uitstraling van het aloude centrum is. Ondanks de vernieuwingsplannen zijn er momenteel veel protesten tegen het zogenaamde plan Centrum-West. Dit plan om het gebied rond de recentelijk geheel gerenoveerde Sint-Petruskerk nadrukkelijker bij het centrum van Uden te betrekken, valt in slechte aarde bij enkele Udenaren, die wanhopig vasthouden aan dit sinds de jaren 1960 nagenoeg onaangetast gebleven stukje dorpssfeer, dat in schril contrast staat met de op commercie gerichte centrum-nieuwbouw. Voordeel van de verstedelijking is het grote aantal voorzieningen, dat zich momenteel in Uden concentreert. Hierbij gaat het niet alleen om het winkel-, maar ook om culturele en sociale aanbod.
Openbaar vervoer in Uden
Spoorlijn in Uden
Uden lag destijds in 1873 aan de spoorlijn tussen de wereldsteden Moskou, Berlijn en Londen. Voor de gewone sterveling was dit "Duits Lijntje" de verbinding tussen Roosendaal-Boxtel-Veghel/Uden-Gennep/Boxmeer-Duitsland. Het werd toentertijd geëxploiteerd door de NBDSM, later overgenomen door Staatsspoorwegen/Nederlandse Spoorwegen. Vanaf ca. 1975 zijn tussen Veghel/Uden en Gennep de spoorrails weggehaald, wat overbleef was een goederenspoor tussen Boxtel en Veghel en een regionale variant van een Ecologische Structuur oftewel een langgerekt gebied met natuurwaarden over de oorspronkelijke stamspoorweg. In 2005 is bekend geworden dat Prorail geen onderhoud meer wil gaan plegen over het overgebleven treinvak Boxtel-Veghel.
Een aantal gemeenten, waaronder Veghel en Uden, hebben een onderzoek laten uitvoeren in kader van een goede bereikbaarheid van de stedelijke regio Uden-Veghel met een toekomstige lightrail-verbinding over het huidige goederenspoor Veghel - Schijndel - Boxtel en dus deels het voormalige treinvak Roosendaal-Gennep/Boxmeer-Duitsland van de NBDSM. Een alternatief is eventueeel over heel nieuw tracé langs Veghel - Uden - Oss.
Tramlijn in Uden
Een decennium later werd in 1883 ook een tramlijn geopend voor personen- en vrachtvervoer tussen Veghel, Uden, Nistelrode, Heesch en Oss. De tram had in de volksmond de bijnaam "de goede moordenaar", omdat er soms ongelukken mee gebeurden. In 1939 reed de laatste goederentram door Uden. Enkele jaren eerder was het personenvervoer al gestopt.
Busverbindingen in Uden
Uden kent een aantal busverbindingen met omliggende dorpen en steden. Achtereenvolgens werden die geëxploiteerd door busmaatschappijen als ATO, Van de Rijdt, Vitesse, Zuidooster, Hermes Groep, BBA. Vanaf 2007 is dit Arriva, nadat de aanbesteding van 2005 opnieuw moest gebeuren en de aanbesteding van 2006 een fiasco werd doordat Connexxion zich en Hermes terug wilde trekken. Hermes had de aanbesteding gewonnen voor Noordoost-Brabant.
Op last van de Rechtbank en na interventie door Provinciale Staten heeft er in 2006 een nieuwe openbare aanbesteding plaatsvinden, waarvan de uitkomsten inmiddels bekend zijn. Connexxion heeft de laagste offerte uitgebracht die is toegewezen door de provincie. Daarna hebben zij geprobeerd onder het contract uit te komen omdat zij vonden dat ze het voor die prijs verlies zouden gaan leiden. Vervolgens heeft dit tot protestacties van bestaande buschauffeurs en nieuwe onderhandelingen met alle betrokken partijen/busmaatschappijen en de provincie geleid. De uitkomst hiervan was dat vanaf 2007 het busvervoer in de regio Noordoost-Brabant door Arriva wordt verzorgd en in Midden-en West-Brabant door de Veolia Transport. De concessies zijn gegund tot 2015.
Als alternatief voor de lightrailverbinding is nu in deze regio de doorgetrokken autosnelweg A 50 tussen Eindhoven-Veghel/Uden-Nijmegen-Zwolle klaar is, de Interliner tussen Eindhoven en Nijmegen opnieuw in te stellen. In de laatste openbare aanbestedingen van de Provincie voor de openbaar vervoerconcessie 2006/2007-2011 is niets opgenomen over provinciegrensoverschrijdende snelle busverbindingen als die van de Interliner.
Uden Airport
Er zijn er wel eens plannen geopperd om Vliegbasis Volkel, ten oosten van Uden, een functie van civiel medegebruik voor de regio te laten bekleden als Uden Airport. Daartoe is het reeds van een eigen code voorzien. Vliegbasis Volkel is naast het militaire gebruik de thuishaven van een traumahelikopter voor Zuidoost-Nederland. Dit in samenwerking met het Universitair Medisch Centrum St Radboud. Ook is er een helikopter of een klein vliegtuig van de Dienst Luchtvaartpolitie van het Korps Landelijke Politiediensten op de basis gestationeerd. De Luchtvaartpolitie opereert vanaf Schiphol maar heeft ook steunpunten elders om snel ter plekke te kunnen zijn. Omdat er nog geen burgerluchtvaartmaatschappijen operationeel kunnen zijn vanaf Uden Airport zal men van het 35 km verder gelegen Eindhoven Airport gebruik moeten te maken.
Landschappelijke ontwikkelingen van Uden
Het Udense landschap wordt in grote mate bepaald door de ligging nabij de Peelrandbreuk. Uniek door het ontstaan van de zogeheten oerbonken/oerstenen in Udense bodem vanwege de 'Udense breuk' en horst/slenkwerking van de natuur. Op de grens van de Peelhorst en Peelslenk doet zich een opmerkelijk verschijnsel voor. Door een ondoorlaatbare laag in de bodem, zijn de hooggelegen wijstgronden nat en de laaggelegen gronden droog. De aanwezigheid van wijstgronden is bepalend voor delen van het Udens landschap. Het meest bekende stukje wijstgrond is het Sint Annabosje, een stukje kwelgrond aan de Karperdijk, tussen Uden en Vorstenbosch.
Typerend voor Uden is de tot in de twintigste eeuw gebleven aanwezigheid van woeste gronden. De uitgestrekte open heidevelden werden in de jaren '20 en '30 met veel moeite ontgonnen en vormden de aanzet tot het stichten van de kolonie Terraveen, later Odiliapeel. Het landschap in dit deel van de gemeente is nog altijd open en rationeel gevormd.
Uden: Groenste stad van Nederland
Uden is een ware groene parel in Noordoost Brabant, schrijft de jury van de nationale groencompetitie Entente Florale in Amersfoort op 17 oktober 2007. "Bijzonder door haar unieke ligging op de Peelrandbreuk, wat goed zichtbaar is in de aanpak van het stedelijk groen en het prachtige omringende landschap. De natuurlijke rijkdom reikt zelfs tot aan de binnenstad van Uden. De belevingswaarde van alle elementen afzonderlijk, zowel als de som der delen, is in Uden bijzonder hoog en kwaliteitsvol. Vandaar ook het terechte bezoek en verblijf van zeer veel toeristen in de zomermaanden. Wat Uden in haar visie- en beleidsaanpak heeft beloofd, maakt zij ook volledig waar. Zij wordt daarbij op uitstekende wijze geholpen en bijgestaan door haar bevolking, diverse instanties en veel vrijwilligers. De jury heeft grote waardering voor de wijze waarop de gemeente deze betrokkenheid stimuleert en honoreert." Uden won daarmee goud in de categorie steden. Zilver en brons gingen respectievelijk naar Apeldoorn en Weesp. De in de stedelijke regio Uden-Veghel gelegen plaats Sint-Oedenrode won eerder in 1999 goud als Groenste dorp van Nederland en het jaar daarop als groenste dorp van Europa. Op 8 oktober 2008 lostte Arnhem Uden af als groenste stad van Nederland.
De stichting Entente Florale Nederland stelt zich tot doel om met de nationale groencompetitie voor steden en dorpen het grote belang van kwaliteitsgroen onder de aandacht te brengen van overheden, bedrijfsleven en burgers. Het motto daarbij is "de Groene Stad" waarbij de achterliggende gedachte is dat groen geen geld kost, maar juist oplevert in economische en maatschappelijke zin.
Uden: Groenste stad van Europa
In de Kroatische stad Split werd Uden, die Nederland vertegenwoordigde in de internationale Entente Florale, op 19 september 2008 uitgeroepen tot 'Groenste Stad van Europa'. Aan de internationale Entente Florale werd door 12 Europese landen deelgenomen. De voorzitster van de Europese jury voor de Entente Florale vond het groen in Uden rustig en simpel: "Alles is in proportie. Het is niet overtrokken, er is veel groene open ruimte, er heerst een harmonie. Er is een balans tussen landbouw en zacht toerisme." De jury bleek onder de indruk van de Peelrandbreuk en ook van Uden-Zuid: "Alles is er in harmonie, de huizen, de straten, de voortuinen." Ook Natuurcentrum Slabroek maakte indruk evenals de groenstroken, met vaak drie rijen, langs en midden in de wegen. "Een groene parel", zo noemde Monika Hetsch uit Oostenrijk de gemeente Uden na afloop van een eerder bezoek aan de groenste stad van Nederland.
Dagblad van Uden
- Het Brabants Dagblad is sinds 1770 de regionaal verschijnende krant, lange tijd uitgegeven door Wegener en wordt gedrukt in Best. De redactie van de editie Uden-Veghel heeft nog haar redactieburelen aan de Margrietstraat in Uden. Dit dagblad is per 6 februari 2007 overgaan op compact-formaat zoals een aantal andere landelijke en regionale titels.
Huis-aan-huis bladen van Uden
- Het Udens Weekblad, is vanaf 1956 -eerst als maandblad- een van de oudste lokale weekkranten op woensdag van Uden en haar directe omgeving. Het Udens Weekblad komt heden uit op maandag, woensdag en vrijdag.
- Zondags Nieuws, Editie Uden/Veghel. Dit blad valt meestal op zaterdag op de mat.
- De Koerier Uden, dit is het voormalige Udens Nieuwsblad. Het komt meestal op donderdag uit in de Regio Uden.
Bezienswaardigheden in Uden
- de R.-K.-kerk Sint Petrus' Stoel te Antiochië, een kerk in neo-romano-gotische stijl naar een ontwerp van architect Carl Weber met twee torens en een grote vieringkoepel. De kerk werd in 1888-1890 gebouwd ter vervanging van de door een grote brand verwoeste oorspronkelijke Sint Petrus uit 1300.
- de Molen van Jetten, een standerdmolen uit 1811. De molen van Jetten stond oorspronkelijk aan de Helenastraat, maar werd rond 1900 naar de locatie aan de Aalstweg verplaatst. Het is niet duidelijk of Piet Mondriaan met zijn werk onder de titel 'De molen van Uden' de molen van Jetten bedoelde, of de oorspronkelijke Udense molen op de Molenheide.
- Abdij Maria Refugie aan de Vorstenburg. Dit waarschijnlijk voormalige versterkte slot werd in 1720 uitgebreid met kloostergebouwen en in 1739 met een kapel. Hierin is het Museum voor Religieuze Kunst opgericht in 1973/1974 met kerkelijke en religieuze kunstschatten in een eigen ruimte ondergebracht. Er zijn nieuwbouwplannen waarvan een groot deel ondergronds zal worden gerealiseerd. Bekend is geworden dat in 2007/2008 een bestuurlijke fusie zal plaatsvinden met het Noordbrabants Museum in 's-Hertogenbosch.
- Het Retraitehuis 1913-1931, een kloostergebouw van de Orde van de Dienaressen van de Heilige Geest door C. Franssen ontworpen in traditionalistische neo-romaanse stijl. In 1997-1999 verbouwd en uitgebreid met een nieuwe vleugel en inmiddels in gebruik als kloosterverzorgingstehuis.
- Raadhuis uit 1937 op traditionalistische wijze gebouwd door Cor Roffelsen, zetel van het gemeentelijk apparaat in Uden tot 1980. In 1995 is het verkocht aan projectontwikkelaars en na een verbouwing is het grotendeels in gebruik als restaurant. Om het gemis aan een bijzondere trouwlocatie in Uden goed te maken, heeft de gemeente besloten de voormalige raadzaal terug te huren en die te gebruiken als trouwzaal.
- Marktplein, waarvan de vorm misschien wijst op een Frankische plaatse. Dit is niet de oorspronkelijke Udense Markt, maar van oudsher eigenlijk de Biggenmarkt. Vanaf midden twintigste vindt hier de wekelijkse warenmarkt plaats. Het plein wordt naast marktveld voor veel evenmenten gebruikt. In 2006 is men begonnen met een herinrichting van de Markt, deze is op vrijdag 22 juni 2007 feestelijk geopend.
- Natuurpark De Maashorst, stuifduinen de Bedafse Bergen, wijstgronden en het Annabosje, uniek natuurverschijnsel waar water door Udense Breuk stroomt van lager naar hoger gelegen gebied.
Wist u dit over Uden..
Meteoriet
Uden is ook de naamgever van een meteoriet, de Uden LL7, die op 12 juni 1840 tussen Uden en Volkel neerviel. Op enkele meters afstand van een groepje landarbeiders kwam een voorwerp met een luide knal en een aanzwellend gierend geluid met een klap op een zandweggetje neer, wierp een stofwolk op en sloeg een ondiepe inslagkuil.
Carnaval in Uden
- Uden heet sinds 1965 tijdens carnaval 'Knoerissenrijk' en de inwoners zijn dan 'Knoerissen' (varkens) en 'Mienekes' (geitjes) en worden geregeerd door Prinsen uit het geslacht Porcellus. Een en ander is ontstaan vanwege de biggen- en varkensmarkt die Uden in vroeger tijden heeft gekend.
- Voor 1965 stonden Udenaren ook wel bekend als 'Keienschijters', vanwege ontstaan van de zogeheten oerbonken/oerstenen in Udense bodem door de Udense breuk en horst/slenkwerking van de natuur.
Mooie andere plaatsen zijn:
Uuje) Noord-Brabant Uden
In Peelrandbreuk onder Karperdijk Slabroek Remouchamps Gallo-Germaans Hanneke Alphen Udense Romeins Leidse Bernhoven Hengstheuvel Uden-Noord Romeinse Zutphense Gelre eerst Daarna huidige X-Kerk Bitswijk Frankische nederzetting omgeving Birgittinessenklooster Moleneind
Land Herpen
In Herpen Ravenstein hoofdplaats Ravenstein
In heerlijkheid Valkenburg Schepenbank Boekel Zeeland Van Herpen geslacht eerste Wapen Uden
Door Reinoud Brabant Adolf Kleef Kleefs territorium periode Nadien gebied Neuburg-Palts Onder Neubergers Gelderland Staten-Generaal Staatse-Brabant katholieken Veghel Uden
De Staats-Brabant Beleg 's-Hertogenbosch Kruisheren Birgittinessen Uden
Franse Koninkrijk Nederlanden
In wordt Franse Republiek godsdienstvrijheid zusters Brigitinessen Uiteindelijk Nederlanden Lodewijk Napoleon verre bleef tussen Meierij Uden
Economische Uden
Uden Sint-Petruskerk Volkel Naast centrum Piusplein tweede vormde typerend derde economisch zogenaamde Biggenmarkt Toentertijd geheel weekmarkt markt Bezoek veemarkt België Begin vanaf Heden Markt regionale kleine Uden
Eind Udens oudste Losplaats Henricus Coenen Johannes Schoenmakers Druten bekende later Tweede Wereldoorlog ontwikkeling haven Zuid-Willemsvaart ontsloten Duitsers Nederland Vliegbasis kwamen grote groei Investerings Premie Regeling Schampers andere Verenigde Staten Amerika bedrijvigheid betekenis gemeente groot Noordoost zoals Kersendorp Plaats Pit'!
Bekende startten strohulzen-machinefabriek stalen bedden gingen produceren Beter heeft Duitsland Linie International moeilijke doorgemaakt Productie Oost-Europa gevestigd Vluchtoord bekend laatste DICO-kantoor worden Nieuwegein
Rond Heijden Total grootste Nederland
De Veghelse keten Hout-Brox Duthler Brova-Groep veranderd geworden bestaan Koninklijke Hofleverancier Uden
Mede decennia vlucht aandeel werkgelegenheid Belangrijkste functie regio winkel- momenteel vormen enkele Uden
Door zichtbaar heden dagen religieuze Nadat daarmee positie Heerlijkheid Hierdoor Ondanks centrumfunctie kansen Grote aantal Amerikaanse Wisconsin gevolg Little Chute burgemeester Thijssen echter aangewezen groeikern industriële expansie komst Luchtmachtmilitairen
Religie Willibrord Lambertus plaatselijke Christendom Gedurende Udenhet Christelijke stenen gebouwd Sint-Petrus Stoel Antiochië gewijd Vrouw Bisschop Metsius Bisdom Oss
Godsdienstvrijheid Ravenstein
De bouwden Vorstenburg Mariabedevaart Vrouwe Linde Mariakapel vestigen klooster gebouwde Mariadevotie Fransen processies belangrijkste Mariaverering zusterklooster Birgitinessen Veghelsedijk terug Vaticaanstad Italiaanse Garibaldi Barmhartige Zusters Carolus Borromaeus Trier Kerkstraat
De parochiekerk gevonden Heemkundekring Pastoor Spierings Petruskerk locatie Kerkstraat Architect Weber Godschalk april Franciscanessen Kapelstraat
- missionarissen Belgisch Congo
- november Kruisherenmonument Centrale Begraafplaats Bronckhorstsingel werden Paulus Uden
Barmhartige Borromaeus
Een Kulturkampf vanuit gasthuis oprichting plaats ingenomen Sint-Jansgasthuis Huize Sint-Jan Brabantse gezondheidszorg bestuur ziekenhuis in Uden Sint-Anna Sint-Joseph nieuwe Ziekenhuis voorzieningen één waarschijnlijk toekomst nieuwbouw Streekziekenhuis Uden
Medebepalend Museum Religieuze Kunst Pronkkamer Andere Theaterspoor Theater Markantbehoort grotere theater meter Opgericht organisatie verschillende bevindt unieke Heuvel openluchttheater Toneelvereniging Beide sinds Uden
Maarten Elzen officiële Stadsdichter stadsdichter lokale bijzondere Uden
Buitensporten Uden
Er diverse Vroeger Retraitehuis Kuip' Keien' Nederlandse internationale Verder Bevrijdingspark
Sportpark Moleneind sportpark Molen Jetten Rugbyclub Octopus Honk- apart Hockeyweg Marcel Wouda Uden
Het Stigt' College
Een Klarinetstraat volledig Saturnus/Hendriks Coppelmans stichting dienst voormalige Schelft Ronnes Dirk-Jan Gendt Deborah Sgroot Nikki Sanne Hoevenaars jaren Belgische Jean-Pierre Staelens Hiermee Volleybal-spel Europese plaatsen toenmalige ontwikkelingen Uden
De bezat hebben karakter dorpen Vlekken agrarische gemeenschap niets Momenteel moeten belangrijk kwalitatief tegen Centrum-West Udenaren nagenoeg stukje Voordeel Hierbij Uden
Spoorlijn Moskou Berlijn Londen Lijntje" Roosendaal-Boxtel-Veghel/Uden-Gennep/Boxmeer-Duitsland geëxploiteerd NBDSM Staatsspoorwegen/Nederlandse Spoorwegen Vanaf Veghel/Uden Gennep Boxtel en Veghel en Ecologische Structuur Prorail overgebleven Boxtel-Veghel
Een gemeenten kader Uden-Veghel goederenspoor Schijndel Boxtel treinvak Roosendaal-Gennep/Boxmeer-Duitsland nieuw Oss
Tramlijn Uden
Een decennium Nistelrode Heesch goede Enkele Achtereenvolgens Rijdt Vitesse Zuidooster Hermes Groep Arriva nadat aanbesteding Connexxion trekken Noordoost-Brabant
Op Rechtbank Provinciale waarvan inmiddels provincie omdat vonden Vervolgens hiervan Noordoost-Brabant Midden-en West-Brabant Veolia Transport alternatief Eindhoven-Veghel/Uden-Nijmegen-Zwolle Interliner Eindhoven Nijmegen opnieuw openbare Provincie busverbindingen Interliner
Uden Airport
Er laten Airport Daartoe reeds eigen naast Zuidoost-Nederland Universitair Medisch Centrum Radboud Dienst Luchtvaartpolitie Korps Landelijke Politiediensten Schiphol Omdat kunnen gelegen gebruik nabij Uniek grens Peelhorst Peelslenk bodem wijstgronden landschap Annabosje Vorstenbosch
Typerend gebleven aanwezigheid gronden aanzet Terraveen Odiliapeel Groenste Nederland
Uden Entente Florale Amersfoort oktober ligging stedelijk elementen delen Vandaar bevolking wijze steden Zilver Apeldoorn Weesp stedelijke Sint-Oedenrode eerder daarop Europa Arnhem groenste nationale groencompetitie belang daarbij "de Groene Stad" waarbij groen economische Europa
In Kroatische Split Europa' groene landbouw Uden-Zuid "Alles harmonie Natuurcentrum indruk langs midden Monika Hetsch Oostenrijk bezoek Nederland
Dagblad Uden
- Brabants Dagblad Wegener Margrietstraat landelijke Weekblad woensdag Zondags Nieuws Editie Uden/Veghel Koerier Nieuwsblad meestal Regio R-K-kerk Petrus' oorspronkelijke Petrus stond Helenastraat Aalstweg verplaatst Mondriaan molen Uden' Molenheide Abdij Maria Refugie kapel Hierin opgericht ruimte gerealiseerd Bekend 2007/2008 fusie plaatsvinden Noordbrabants Dienaressen Heilige Geest Franssen stijl uitgebreid Raadhuis traditionalistische Roffelsen gemeentelijk besloten Marktplein oudsher twintigste warenmarkt marktveld begonnen vrijdag geopend Natuurpark Maashorst Bedafse Bergen water Breuk Uden
Meteoriet
Uden tijdens inwoners Prinsen Porcellus ontstaan vanwege vroeger stonden zogeheten oerbonken/oerstenen horst/slenkwerking natuur