Enschede (Nedersaksisch: Eanske) is een stad en gemeente in Twente, in het zuidoosten van de Nederlandse provincie Overijssel. Enschede grenst in het oosten aan de Duitse gemeente Gronau, in het zuidoosten aan de Duitse gemeente Ahaus, in het zuidwesten aan de gemeente Haaksbergen, in het westen aan de gemeente Hengelo, in het noordwesten aan de gemeente Dinkelland, in het noorden aan de gemeente Oldenzaal en in het noordoosten aan de gemeente Losser. De gemeente Enschede telt 156.045 inwoners en de stad Enschede 131.500 inwoners. Enschede is daarmee de grootste stad van Overijssel en de veertiende stad naar grootte van Nederland. De gemeente Enschede maakt deel uit van de plusregio 'Regio Twente' en van de 'EUREGIO'.

Enschede in de nieuwe tijd
In 1518 werd Enschede door de Geldersen op de bisschop veroverd. Zij maakten de vestingwerken met de grond gelijk. De constante uitvallen van bisschoppelijke bendes vanuit Oldenzaal noopten echter tot een nieuwe versterking van Enschede. In 1523 werd de vesting Enschede herbouwd en werd op de Markt het zogenaamde Blokhuis opgericht dat bijna het gehele toenmalige plein besloeg.

Toen prins Maurits op 18 oktober 1597 tijdens de inname van Enschede voor de poorten verscheen gaf Enschede zich echter zonder slag of stoot over. De vesting en de omwallingen van Enschede waren op dat moment slecht verzorgd en de staten van Overijssel waren al tijden niet meer van plan om te investeren in de vervallen stadswallen. Hoewel Maurits de oude rechten van Enschede bevestigde, verordonneerde hij wel het ontmantelen van de vesting. De wal werd gebruikt voor het dempen van de Buitengracht. De binnengracht bleef, zij het versmald, bestaan, evenals de twee poorten. De militaire rol van Enschede was met het dempen van het laatste stuk Buitengracht in 1600 uitgespeeld.

Recente geschiedenis van Enschede
Enschede bleef relatief onbetekenend tot in de achttiende eeuw toen de textielnijverheid tot ontwikkeling kwam. Na de onafhankelijkheid van België in 1830 werd de textielindustrie in Twente sterk gestimuleerd door het Rijk, Enschede ontwikkelde zich tot hoofdplaats van deze nijverheid. De derde stadsbrand van 1862, waarbij nagenoeg heel Enschede werd verwoest, zorgde ervoor dat deze ontwikkeling in een stroomversnelling terecht kwam.

Enschede groeide uit tot het belangrijkste centrum van textielproductie in Nederland. De bevolking van de textielstad Enschede vervijfvoudigde tussen 1870 en 1900. Textielfamilies als Van Heek, Ter Kuile, Jannink, Blijdenstein en Menko vormden een machtige oligarchie die een duidelijk stempel drukte op de stedelijke samenleving. De textiel heeft veel sporen in Enschede nagelaten, onder andere in de vorm van voor die tijd zeer moderne woonwijken. Een belangrijk voorbeeld daarvan is de Krim, de eerste wijk gebouwd voor arbeiders die omstreeks 1900 werd verwaarloosd en vervolgens rond 1914 werd afgebroken. Ook het tuindorp Pathmos en de wijk de Laaresc en een aantal stadsparken zijn voorbeelden van stadsobjecten die door textielfabrikanten zijn aangelegd.

In 1891 gaf de sociaal bewogen priester en parochievicaris Alfons Ariëns in Enschede de aanzet tot de ontwikkeling van de katholieke arbeidersbeweging in Oost-Nederland.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Enschede andermaal zwaar getroffen. Op 10 oktober 1943 en 22 februari 1944 werd Enschede gebombardeerd door geallieerde vliegers die meenden een stad in Duitsland in het vizier te hebben. Overigens was Enschede een positieve uitzondering in Nederland: meer dan de helft van de Joodse inwoners heeft de oorlog overleefd. Landelijk was dit een kwart.

Enschede na de oorlog
De meeste van de grote fabriekscomplexen in Enschede zijn in de jaren 70 en 80 gesloopt, enkele zijn gerenoveerd en kregen een nieuwe bestemming. Zo werden in de voormalige fabrieken van Jannink en van Van Heek woningen gerealiseerd. Daarnaast werd een deel van het Jannink-complex tot museum omgebouwd. Na het verdwijnen van de textielindustrie van Enschede in de jaren 60 en 70 ontwikkelde Enschede zich tot dienstencentrum. Op 14 september 1963 opende de nieuwe Technische Hogeschool Twente haar deuren. Ook is er een aantal belangrijke zorginstellingen gevestigd, onder meer het Medisch Spectrum Twente en revalidatiecentrum Het Roessingh. De binnenstad van Enschede werd vanaf de jaren 80 gerevitaliseerd door de aanleg van een autovrij stadserf en het invullen van vrijgekomen industrieterreinen met woningen, winkelcentra en kantoren.

Enschede vormt ruimtelijk gezien met Hengelo, Borne en het Duitse Gronau een agglomeratie met bijna 400.000 inwoners. In de jaren 90 werden er plannen ontwikkeld om de gemeenten Enschede, Hengelo en Borne samen te voegen tot één gemeente Twentestad. In 2000 werd van dat plan afgezien, vooral omdat een in Hengelo gehouden referendum had uitgewezen dat er zo goed als geen draagvlak onder de plaatselijke bevolking bestond. Sinds 2001 werd intensiever samengewerkt tussen de gemeenten Enschede, Hengelo, Borne en Almelo, als Netwerkstad Twente. De Netwerkstad werkt samen met Münster en Osnabrück in de Stedendriehoek MONT.

Bezienswaardigheden in Enschede

Gebouwen in Enschede
- De middeleeuwse, thans hervormde, Grote Kerk (midden op de Oude Markt)
- De rooms-katholieke parochiekerk van de heilige Jacobus de Meerdere, Oude Markt
- Het stadhuis
- De Twentse Schouwburg (Langestraat 49), sinds eind 2008 niet meer in gebruik als schouwburg
- Het Elderinkshuis (De Klomp)
- Het Rijksmuseum Twenthe (Lasondersingel)
- De Synagoge (Prinsestraat)
- De parochiekerk H. Paulus met priorij Congregatie van Sint-Jan, in arbeidersstijl, Weegschaalstraat
- De ambachtsschool (Boddenkampsingel)
- Voormalig kantoor van de Twentsche Bank (Hoedemakersplein)
- Villa Schuttersveld (Hengelosestraat)
- HTS Toren (Boulevard 1945), met 101,4 meter het hoogste gebouw in Enschede
- De Syrisch-orthodoxe Kerk van de heilige Mor Kuryakos (Wesselerbrinklaan 110)
- Hogere Textiel School De Maere (Ripperdastraat)
- Kantonrechtbank (Molenstraat 23)

Parken in Enschede
- Abraham Ledeboerpark (Hengelosestraat)
- Blijdensteinpark (Boulevard 1945)
- Cromhoffpark
- Florapark (Laaressingel)
- G.J. van Heekpark (Boddenkampsingel/Hengelosestraat)
- Thomas Ainsworthpark (Pathmossingel)
- Volkspark (Parkweg)
- Wesselerbrinkpark (Broekheurne Ring Zuid)
- Wooldrikspark (Gronausestraat)
- Kozakkenpark (Hengelosestraat / Goolkateweg)

Gedenkparken in Enschede
- Boerenkerkhof (Deurningerstraat)
- Espoortstraat (Espoortstraat)
- R.K. begraafplaats (Gronausestraat - rooms-katholiek)
- Joods kerkhof (Kneedweg)
- Oosterbegraafplaats (Noord Esmarkerrondweg)
- Westerbegraafplaats (Hengelosestraat)

Cultuur in Enschede
Er is ook een Centrum Beeldende Kunst in Enschede, genaamd Concordia.

Musea in Enschede
- Natuurmuseum Enschede
- Museum Jannink
- Rijksmuseum Twenthe
- TwentseWelle

Muziek in Enschede van 1900 tot 1985
Karakteristiek voor de muziekcultuur is de Duits-Nederlandse relatie, die ontstond door de samenwerking in het grensgebied en de in de negentiende en twintigste eeuw dominante textielindustrie. Vooral tijdens de periode van ommekeer na de Eerste Wereldoorlog ontwikkelde zich in Gronau en Enschede een nauwe Duits-Nederlandse culturele samenwerking, die steeds belangrijker werd via strijkkwartetten, salonorkesten en hot dance muziekkapellen tot en met symfonieorkesten en een operettegezelschap met eigen opvoeringen. Gelijktijdig hiermee vond ook de jazz vanaf 1920 enthousiaste aanhangers.

De drie grote concertpodia voor klassieke muziek in Enschede - het Muziekcentrum, de Twentse Schouwburg en de Grote Kerk opereren sinds september 2002 onder de naam Podium Twente. Er is een gevarieerd aanbod van concerten, theater, jeugd- en jongeren-voorstellingen en dergelijken te bezoeken. Naast de grote concertpodia kent Enschede verschillende kleine podia, veelal gerund door vrijwilligers, die zich richten op specifieke muzieksoorten en -stromingen. Voorbeelden hiervan zijn Jazzpodium de Tor, de NiX BBBlues Club en Folkclub Twente.

Enschede wordt met de bouw van zijn Nationaal Muziekkwartier een belangrijke muziekstad in Nederland. Gronau toont nog steeds een breed cultureel spectrum en bezit een opmerkelijke dichtheid van lekenmuziekverenigingen.

Aan het einde van de jaren 60 en het begin jaren 70 nam Enschede een bepalende positie in in de popmuziek binnen Nederland. Tientallen "beat"-bands bloeiden op in Enschede. The Buffoons, Teaser, The First Move, The Chains, Honest Man, Teach-In, The Rabbits zijn enkele voorbeelden hiervan. Dit resulteerde in een jaarlijkse reünie: de Textielbeat.

Ook jazz kent in Enschede een vruchtbare voedingsbodem, wat onder andere blijkt uit de speciale jazz-afdeling van het ArtEZ Conservatorium, het jaarlijkse International Jazzfestival Enschede en de activiteiten van Jazzpodium de Tor en Jazzpodium Drienerlo.

Uitgaansleven van Enschede
Enschede heeft zoals veel studentensteden een levendig uitgaansleven. Met name op de Oude Markt en in de zijstraten hiervan zijn veel uitgaansgelegenheden te vinden. Voorbeelden daarvan zijn de populaire 'Skihut', de 'Poort van Kleef', discotheek 'Lunatic', 'Aspen Valley', Revelation en de 3 gezusters. Enschede bezit eveneens een poppodium, genaamd Atak. Tot midden jaren 60 waren er in Enschede een kleine veertig buurtkroegen. Door de opkomst van de televisie zijn deze grotendeels verdwenen. Er zijn plannen om het gebouw waar de vroegere bioscoop zat ook te gebruiken voor recreatie in Enschede. Dit is inmiddels gebeurt. Cinestar heeft hier een 2de vestiging bioscoop geopend. Ook is hier het loungecafe Fred & Douwe.

Sport in Enschede
Enschede kent de op een na oudste marathon van Europa, en de oudste marathon van Nederland: de Marathon van Enschede. Deze wordt jaarlijks gelopen sinds 1991. De marathon is grensoverschrijdend, want het parcours loopt door het Duitse Gronau. Jaarlijks is Enschede de finishplaats van de Batavierenrace. De Batavierenrace is 's Werelds grootste estafetteloop met achteraf het grootste studentenfeest van de Benelux. De race loopt van Nijmegen naar Enschede. Jaarlijks doen er meer dan 8000 studenten uit heel Nederland mee aan dit evenement.

De Enschedese betaald voetbalclub FC Twente komt uit in de Eredivisie, Nederlands hoogste competitie.

Sport accommodaties in Enschede
Sinds 2008 beschikt Enschede over een 400-meter-ijsbaan: IJsbaan Twente. Dit is de tweede volledig overdekte 400-meterbaan van Nederland. De Grolsch Veste is de thuishaven van FC Twente en heeft een capaciteit van 24.000 toeschouwers.

Verkeer en vervoer in Enschede

Met de auto naar Enschede
Enschede kent een volledige ringweg met een lengte van ongeveer 8 km die als hoofdader van de stad fungeert. Enschede heeft aansluiting op het rijkswegennet door middel van de A/N35 en de N18. Onder en aan de rand van het centrum van Enschede zijn verschillende parkeergelegenheden, waarvan de bekendste en grootste de Van Heekgarage is, die zich onder het Van Heekplein bevindt. Het is de grootste ondergrondse parkeergarage van Nederland met een capaciteit van 1.650 auto's.

Met de trein naar Enschede
Station Enschede is sinds 2001 een 'dubbel eindstation'. Er is aan de ene kant een rechtstreekse verbinding met Luchthaven Schiphol, Den Haag, Rotterdam en Zwolle en aan de andere kant tegenwoordig weer met Münster en Dortmund. In beide gevallen is Enschede het eindstation. De treinen richting Duitsland worden verzorgd door de DB Regio en PE Arriva, waarvan een gedeelte kort grensverkeer is. De overige verbindingen naar bestemmingen in Nederland worden verzorgd door de Nederlandse Spoorwegen. Station Enschede  Drienerlo ligt in het B&S park, vlakbij de Universiteit Twente en De Grolsch Veste en wordt veelvuldig gebruikt door studenten en voetbalfans. Station Enschede De Eschmarke ligt in de vinex-wijk de Eschmarke. De treinen van/naar Duitsland stoppen ieder half uur bij dit station. Ook het Enschedese dorp Glanerbrug heeft een eigen treinstation genaamd Station Glanerbrug. Ook deze halte worden aangedaan door de treinen van/naar Duitsland.

Vroeger had Enschede ook nog een rechtstreekse verbinding met Boekelo-Haaksbergen en Oldenzaal en met Ahaus maar deze lijnen zijn beide opgeheven. Verder had Enschede nog twee stations: station Enschede-Noord en station Enschede-Zuid.

Met de bus naar Enschede
Enschede heeft een uitgebreid busnetwerk verzorgd door Connexxion en Syntus, onder de naam Twents. Er zijn de afgelopen jaren meerdere busbanen gerealiseerd, die het openbaar vervoer, en ook de hulpdiensten, sneller en efficiënter door Enschede moeten leiden.

Met de tram naar Enschede
Enschede heeft vroeger een tramdienst gekend die door de TET werd verzorgd. De nieuw aangelegde busbanen in Enschede zijn zo aangelegd dat er de mogelijkheid is rails op te leggen, voor de eventuele terugkeer van de tram in Enschede.

Vliegtuigen in Enschede
Op acht kilometer van Enschede ligt Enschede Airport Twente. Na sluiting van de militaire basis is de toekomst van de luchthaven zeer onzeker. In afwachting op wat komen zal, wordt de luchthaven op dit moment niet voor lijn- of chartervluchten gebruikt. Eind juni 2008 werd bekend gemaakt dat 26 bedrijven zich willen vestigen als de luchthaven compact wordt in een groene omgeving. Veel inwoners en bezoekers van Enschede en omgeving maken thans gebruik van Luchthaven Münster-Osnabrück, die vanuit Enschede sneller te bereiken is dan Luchthaven Schiphol en die tevens op Nederlanders is ingespeeld.

Wateren in Enschede
Enschede heeft een haven aan een eindpunt van het Twentekanaal. Ook lopen er enkele beken door de stad. Momenteel zijn de gemeente Enschede en het Waterschap Regge en Dinkel bezig om de negen kilometer lange Roombeek weer bovengronds te laten stromen. Deze beek begint bij voetbalvereniging Vosta en loopt door de herbouwde wijk Roombeek en stroomt vervolgens door het G.J. van Heekpark.

Andere beken in Enschede zijn:
- Heutinkbeek
- Bruninksbeek
- Glanerbeek
- Rutbeek (gelijknamig met het Recreatiepark Het Rutbeek)
- Teesinkbeek
- Houwbeek

Mooie andere plaatsen zijn:

TEROELE

ULESTRATEN

OUDEMIRDUM

SINT JOOST

GILZE

LEIDEN

RENKUM

TRIPSCOMPAGNIE

HEILOO

STRIJBEEK

• Adverteren
• Disclaimer
• Prijsvraag
• Links
• Bron
• Sitemap