Vriezenveen (Nedersaksisch: Vjenne, Vreeznven of Vreeinvenne) is een plaats in de gemeente Twenterand in de Nederlandse provincie Overijssel. Het inwonertal van Vriezenveen bedroeg op 1 januari 2006 13.389. Tot 1 juli 2002 vormde Vriezenveen een zelfstandige gemeente. De voormalige gemeente Vriezenveen is toen, nadat het in 2001 Den Ham en Vroomshoop erbij kreeg, opgegaan in de gemeente Twenterand. Het gemeentehuis van Twenterand staat in Vriezenveen. De dependance van het gemeentehuis in Den Ham is sinds 30 mei 2008 gesloten.
Geschiedenis van Vriezenveen
De oudste vermelding van Vriezenveen stamt uit 1364, toen Evert van Hekeren van het Huis Almeloin een privilegebrief schreef aan de vrije Friezen, hun erfgenamen en alle mensen die op het veen woonden, van de Wierdense Weuste tot de Bawesbeek. De mensen die op het veen woonden werden verplicht om jaarlijks één emmer boter Zwolse maat te voldoen op St. Maarten op Huis Almelo. Dit betrof een boterpacht en werd betaald in natura; de pacht was niet af te kopen. De heer van Almelo had vrije Friezen toegelaten om het het veen te koloniseren. Het Almelervene zoals Vriezenveen voor de 15e eeuw werd genoemd was ontstaan uit veertig boerderijen, die zich in de breedte uitstrekten, van de huidige Schipsloot tot het later gegraven Overijssels kanaal. Elke boerderij had een breedte van zestien akker, dus van 16 x 7 is 112 meter. Ten oosten van dit, tot aan de Bawesbeek, bleef een terrein liggen, de zogenaamde Oosterhoeven. Dit was niet verdeeld en mogelijk het gezamenlijk bezit van de bewoners. Ook aan de westkant lag vanaf de Boerstege tot aan de Stouwe een dergelijk terrein onverdeelde grond. Dit waren de Westerhoeven en Woesten. Waarschijnlijk waren ook deze gronden gemeenschappelijk bezit. De nederzetting Almelervene groeide; in het midden van de 15e eeuw was Almelervene al zo veranderd, dat de verschillende boerderijen niet meer zestien akker breed waren maar gereduceerd waren tot tien of zelfs acht akker breed.
De Duitse bisschop uit Münster Bernhard von Galen, bijgenaamd Bommen Berend, plunderde en roofde rond 1665 Twente leeg. Tot aan 1665 bleef Vriezenveen gespaard, omdat het omringd was door moeras en veen. Er was maar een weg naar Vriezenveen en deze werd bewaakt door Staatse troepen. Maar in 1666 was het een strenge winter, waardoor het veen en het moeras bevroor. Vriezenveen lag open en in januari 1666 denderden 1500 ruiters van de bisschop Bernhard von Galen Vriezenveen binnen. Vriezenveen werd geplunderd en huizen en kerk werden in brand gestoken. Een groot aantal mensen uit Vriezenveen werd gedood en de rest werd gevangengenomen. Het oude Vriezenveen werd niet herbouwd aan de Buterweg. Dit gebeurde aan de noordelijker gelegen zandweg, de tegenwoordige dorpstraat. Deze herbouw ging in een snel tempo en aan het begin van de 18e eeuw was het oude Vriezenveen aan de Buterweg geheel verleden tijd. Van dit oude Vriezenveen bleef enkel het oude kerkhof bewaard. Nu kenmerkt Vriezenveen zich door een maar liefst 6,2 kilometer lange bebouwde dorpsstraat met karakteristieke gevels aan de huizen. Het bijzondere, deels nog levende hoogveencomplex Engbertsdijksvenen met zijn zeldzame flora en fauna herinnert hier nog aan hoe Vriezenveen eruit heeft gezien.
Religie in Vriezenveen
Tijdens de Reformatie die ook in Twente doordrong gingen de meeste Vriezenveners "over" naar het protestantisme. In de 19e eeuw waren de bevindelijk gereformeerden in de meerderheid. Tot op de dag van vandaag zijn de meeste Vriezenveners Nederlands-hervormd of gereformeerd. Evenwel bleef aan de oostzijde van het dorpsgebied een sterke katholieke minderheid. Deze R.K.-gemeenschap in Vriezenveen kon begin 20e eeuw haar eigen parochiekerk inwijden. De kerk en parochie zijn toegewijd aan de H. Antonius Abt. Verder was er in Vriezenveen tot de Tweede Wereldoorlog een Joodse gemeenschap. De synagoge mikdasj me'at werd echter al ruim voor de Eerste Wereldoorlog gesloten, maar het gebouw is nog steeds intact. Een stichtingsbestuur zet zich hiervoor in. Tegenwoordig dient de voormalige synagoge als opslagruimte van een particuliere onderneming.
Handel in Vriezenveen
De inwoners van Vriezenveen dreven een levendige handel met Sint-Petersburg in de periode 1720-1917. In de loop der tijd werden er door de verschillende Vriezenveense compagnieën zelfs handelshuizen en winkels gesticht aan de Nevski Prospekt en de Gostinny Dvor. Hoewel men zich een vaste plek wist te verwerven in de stad aan de Neva keerden veel Vriezenveners uiteindelijk toch weer terug naar het moederdorp Vriezenveen.
In 1905 was er een grote brand in Vriezenveen. De brand werd in 2005 herdacht met een optocht van historische brandweervoertuigen. Na de brand kwamen Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik de inwoners van Vriezenveen persoonlijk een hart onder de riem steken. Zij deden daarbij een persoonlijke gift van liefst duizend gulden bestemd voor de wederopbouw.
De firma Jansen & Tilanus werd tijdens de grote brand gespaard. De textielfabriek was destijds de grootste werkgever van Vriezenveen en de brand eindigde aan het Westeinde bij de fabriek. Door de droogte en de harde oostenwind was er geen houden aan en gingen er meer dan tweehonderd huizen, merendeels in de houten en of hout-stenen boerenstijl, in vlammen op. De rijkere boerderijen en Rusluie-huizen uit baksteen en met grotere tuinafstand van overige huizen bleken beter bestand tegen het vuur en staan tot op de dag van vandaag nog. De bekendste in Vriezenveen is de boerderij Peddemors.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Vriezenveen het tijdelijke onderkomen van vele Rotterdamse kinderen. Via de Vriezenveense katholieke pastoor Van Rhijn, afkomstig uit Rotterdam, werd contact gelegd en werden de kinderen opgevangen in Vriezenveense pleeggezinnen. Op 1 mei 2004 organiseerde de vereniging Oud Vriezenveen een reünie waar zo'n honderd oorlogskinderen, veelal afkomstig uit Rotterdam bijeen kwamen. De oorlogskinderen, toentertijd aangeduid als bleekneusjes werden gevraagd hun verhalen op papier te zetten wat resulteerde in het boek "Bleekneusjes oorlogskinderen". April 2006 werd het eerste exemplaar van dit boek, onder grote belangstelling van vele oorlogskinderen overhandigd aan gedeputeerde Gert Ranter door initiatiefneemster José Bosch-Höfte.
Bezienswaardigheden in Vriezenveen Musea in Vriezenveen - Oorlogsmuseum
- Historisch Museum Vriezenveen
- Kachelmuseum
- Veenmuseum Vriezenveenseveld
- Peddemorsboerderij
Monumenten en gebouwen in Vriezenveen
- Leemansmolen
- Gemeentehuis Twenterand - Watertoren Vriezenveen
- Grote kerk
- Rusluivilla Mon Repos
Sport en ontspanning in Vriezenveen Vriezenveen heeft twee voetbalverenigingen, DOS '37 en D.E.T.O. Verder zijn er de korfbalvereniging Amicitia, basketbalvereniging Peatminers, volleybalvereniging Vrivo, zwem- en waterpolovereniging VZPC, atletiekvereniging AV Twenterand, schietvereniging SV Vriezenveen, tennisclub tcv, schaatsvereniging Centrale Schaatstraining Vriezenveen en skeelervereniging De Eendracht Vriezenveen, schaakvereniging Vrimot, gymvereniging KEV.
Vriezenveen beschikt over twee natuurijsbanen. Een daarvan is gevestigd aan de Geesterenseweg en eigendom van IJsclub de Eendracht. De andere ijsbaan is gelegen op het sportpark in Vriezenveen en eigendom van IJsclub Vooruit.
De stichting Sportpromotie Twenterand organiseert een keer per jaar de Twenterandrun en een keer per jaar de Nacht van Twenterand. De Twenterandrun is een semi-professionele hardloopwedstrijd, die wordt omschreven als de "Van Dam tot Dam-loop" van het oosten. In 2002 werd de hardloopwedstrijd voor het eerst georganiseerd en in 2007 werd het eerste lustrum gevierd met een optreden van zanger Jannes.
Tot en met 2006 werd er ook ieder jaar een wielerronde gehouden onder de naam Ronde van Vriezenveen. Wegens geringe belangstelling en de zeer ongunstige ligging van het parcours, is deze Ronde van Vriezenveen veranderd in een ATB-koppelkoers door het centrum van Vriezenveen en verder gegaan onder de naam "Nacht van Twenterand". Deze koers wordt ook georganiseerd door de stichting Sportpromotie Twenterand.Er is ook een harmonieorkest dat meervoudig landskampioen is, de Vriezenveense Harmonie. Voor verdere ontspanning is er het Herman Jansen-Park.
Een keer per jaar is er een kermis en een braderie in Vriezenveen. Eenmaal per twee weken is er 's woensdags een markt in Vriezenveen. De laatste woensdag van de bouwvak wordt er een boerenmarkt georganiseerd waar altijd duizenden bezoekers op afkomen. Lokale ondernemers proberen de laatste jaren steeds meer mensen naar Vriezenveen te trekken door het organiseren van uiteenlopende activiteiten. Uitgaan kan in vijf kroegen en een discotheek.
Verkeer en vervoer in Vriezenveen Vriezenveen ligt aan de rijksweg 36 van Hardenberg naar Almelo en Wierden. Het treinstation aan het traject Almelo-Mariënberg ligt in het westen van Vriezenveen. Het wordt tweemaal per uur in opdracht van Connexxion door Syntus bediend met treinstellen van het type LINT in de Twents-stijl.De belangrijkste buslijn is lijn 83 van Almelo naar Vriezenveen Westerbouwlanden. Deze wordt tevens gereden door Connexxion, ook in Twents-stijl. Daarnaast loopt lijn 80 door Vriezenveen richting Hardenberg. Sinds 1 april 2007 kunnen de bewoners ook gebruik maken van de regiotaxi.
Taal van Vriezenveen
In Vriezenveen wordt een uniek Nedersaksisch dialect gesproken, het Vriezenveens, dat weinig overeenkomst met het omringende Twents vertoont. In 1969 verscheen het Woordenboek van het Vriezenveens geschreven door Dr. Hendrik Entjes.
Lees wat anderen zeggen over VRIEZENVEEN
Annemarie
02-06-10 - 19:02
ik zoek het adres van de voormalige synagoge in Vriezenveen,
en ook of deze te bezichtigen is.
Mvg. Annemarie
Leny
26-09-11 - 15:20
Mooie informatieve site!
Annemarie
31-05-10 - 13:41
Een erg interressante site, leuk om te lezen.
Maar graag wil ik van u het volgende weten, en ik hoop dan ook antwoord te krijgen:
Waar!!! ergens staat de voormalige synagoge, die nu als opslagruimte voor een particuliere ondernemer dient.
Wat is het adres?
vr. groet Annemarie
VRIEZENVEEN Vriezenveen Vjenne Vreeznven Vreeinvenne) Twenterand Nederlandse Overijssel Vriezenveen gemeente Vroomshoop gemeentehuis Vriezenveen
De Evert Hekeren Almelo Friezen Wierdense Weuste Bawesbeek mensen woonden Zwolse Maarten vrije Almelervene Schipsloot Overijssels breedte Oosterhoeven Boerstege Stouwe terrein Westerhoeven Woesten Waarschijnlijk waren bezit boerderijen zestien akker Duitse Münster Bernhard Galen Bommen Berend Twente bleef Staatse moeras januari bisschop werden Buterweg huizen Engbertsdijksvenen Vriezenveen
Tijdens Reformatie Vriezenveners meeste Nederlands-hervormd Evenwel RK-gemeenschap begin Antonius Verder Tweede Wereldoorlog Joodse Eerste Tegenwoordig voormalige synagoge Sint-Petersburg verschillende Vriezenveense zelfs Nevski Prospekt Gostinny Hoewel Vriezenveen
In brand Koningin Wilhelmina Prins Hendrik inwoners liefst Jansen Tilanus grote gespaard Westeinde gingen Rusluie-huizen vandaag boerderij Peddemors
Tijdens Rotterdamse katholieke Rhijn Rotterdam kinderen afkomstig kwamen oorlogskinderen April onder Ranter José Bosch-Höfte
Bezienswaardigheden Vriezenveen
Musea Vriezenveen
- Oorlogsmuseum Historisch Museum Kachelmuseum Veenmuseum Vriezenveenseveld Peddemorsboerderij Leemansmolen Gemeentehuis Watertoren Grote Rusluivilla Repos Vriezenveen
Vriezenveen heeft Amicitia Peatminers Vrivo Centrale Schaatstraining Vriezenveen Eendracht Vrimot KEV
Vriezenveen Geesterenseweg IJsclub gelegen eigendom Vooruit
De Sportpromotie Twenterandrun Nacht Dam-loop" oosten hardloopwedstrijd eerste Jannes
Tot Ronde Wegens belangstelling veranderd ATB-koppelkoers Twenterand" wordt georganiseerd stichting Harmonie ontspanning Herman Jansen-Park
Een Eenmaal Lokale laatste steeds Uitgaan Hardenberg Wierden Almelo-Mariënberg Connexxion Syntus Twents-stijl Westerbouwlanden Daarnaast Sinds bewoners Vriezenveen
In Nedersaksisch Vriezenveens Twents Woordenboek Entjes