Kampen is een stad, gemeente en oude Hanzestad helemaal aan de benedenloop van de rivier de IJssel in de Nederlandse provincie Overijssel. In de gemeente Kampen wonen 49.897 inwoners op een oppervlakte van zo'n 162 km². Gedeeltelijk ligt de gemeente Kampen in het Nationaal Landschap IJsseldelta. Kampen is bestuurlijk door middel van een Netwerkstad-overeenkomst verbonden met Zwolle. In Kampen wordt een variant op het Sallands dialect gesproken, ook wel Kampers genoemd. Kampen ligt in Noordwest-Overijssel en Kampen is in dit gebied de grootste plaats.

Nijverheid van Kampen in de 19e en 20e eeuw

Tabak
Vanaf ongeveer 1815 bepaalde de tabaksindustrie het gezicht van Kampen. Deze tak van industrie werd aangetrokken door onder meer het gunstige belastingklimaat in Kampen. Na de komst van twee kleinere tabaksfabrieken vestigde de grote uit Bremen afkomstige sigarenfabrikant Lehmkuhl zich in Kampen. Rond 1880 was bijna de helft van de Kamper bevolking werkzaam in de tabaksindustrie en werden 1,5 miljoen sigaren per week geproduceerd. De sigarenindustrie kon geen plaats vinden om een grote fabriek te bouwen, vanwege de pachtgronden, die voor boeren waren bedoeld. Daarom vond veel van de sigarenmakerij bij de arbeiders thuis plaats. De sigarenindustrie verdween later vrijwel geheel uit Kampen door regulatie; de economische crisis in de jaren dertig; de Tweede Wereldoorlog; en de opkomst van de sigaret. Alleen de inmiddels monumentale sigarenfabriek de Olifant is nog volop in bedrijf. Bijzonder aan de Olifant is dat het, naast het ambachtelijk produceren van sigaren, ook een voortrekkersrol heeft met het aan het werk helpen van mensen met een wajong uitkering.

Pannen
Voor 1850 was er al een pannenfabrikant Berk in Kampen. Het bedrijf bestond pas officieel in 1851. Deze werd pas groot nadat het een order had gekregen voor eetbestek voor honderden militairen te maken. Vanaf 1884 werden er ook emaillen pannen gemaakt. Het bedrijf was zeer succesvol: bood het in 1866 nog werk aan 8 man, in 1913 was dit gegroeid tot 700 man. Door het bedrijf werden huizen gebouwd voor de slecht gehuisveste arbeiders. In 1931 begon het met de fabricage van aluminium pannen. Door de crisis in de jaren '30 zakte het personeelsbestand in, maar dit was in 1939 al weer 600 man. Voor de honderdste verjaardag van Berk Kampen in 1951 kreeg het het predicaat "Koninklijk". In 1963 ging men over op roestvrijstalen pannen. Eind jaren '80 werd het bedrijf, wat gefuseerd was met Beccon Doetinchem, overgenomen door Koninklijke van Kempen en Begeer. Het A-merk Berk Kampen is inmiddels uit Kampen vertrokken, maar heeft haar een grote invloed gehad, onder andere in ruimtelijke ordening van Kampen. De voormalige fabriek wordt gesloopt en de grond is nu een "een hoogwaardig woongebied". De wachterswoning is als enige overgebleven.

Gazeuse, frisdranken en alcoholische dranken
Het bedrijf Siebrand in Kampen ontstond in 1920, naar aanleiding van een vergaan schip met portugese wijn. De uitbater van het bedrijf, Jan-Willem Siebrand had een vaatje wijn weten te bemachtigen voor 200,- gulden. Hij goot dit in flessen en was ze nog dezelfde dag kwijt. Hij richtte vervolgens een bedrijf dat zich toelegde op de productie van gazeuse en alcoholische dranken. Tot 1965 was dit bedrijf gevestigd aan de Groenestraat in Kampen. Daarna verhuisde het naar de andere kant van de IJssel, naar IJsselmuiden. Het is nu één van de grootse wijnfabrikanten van Nederland met 60 werknemers.

Militair
Kampen kende van oorsprong stadsmuren om de gehele stad heen. In de 14e eeuw werd de stadsmuur aan de landzijde verplaatst van de Burgel naar waar nu de Ebbingestraten langs lopen. Ook werd het verlegd van waar heden de Botervatsteeg loopt naar de Hagenkade, om zo de buitenmuurse wijk "de Hagen" te omsluiten. Aan de IJsselzijde werd alleen het gedeelte langs de Oudestraat, van oudsher de straat die langs de IJssel liep, verplaatst naar voor de Voorstraat in Kampen, waar nu nog steeds een gedeelte van de muur zichtbaar is.

De Vestingwet van 1874 gaf steden toestemming om hun vestingen te slopen, om meer woongebied te creëren, maar Kampen zag zich al in de Franse tijd genoodzaakt haar verdediging te slopen. Belastingen werden niet of nauwelijks geheven en het onderhoud van de verdediging kon niet betaald worden. In 1809 werd zodoende aan Lodewijk Napoleon verzocht de muur te mogen slopen. Deze gaf toestemming, zolang deze nog wel als waterkering dienst kon doen. Gedeeltes van de muur aan de IJsselzijde zijn ook niet gesloopt, omdat daar inmiddels woon- en pakhuizen tegenaan waren gebouwd. In 1812 mocht ook de muur aan de landzijde gesloopt worden. Het slopen begon toen weliswaar, maar werd pas in halverwege de jaren '30 van de 19e eeuw voltooid. Een gedeelte van het puin werd gebruikt voor strekdammen in het Keteldiep. Ook veel van de grote poorten en alle kleine poorten zijn gesneuveld. In 1803 werd de Zwanenpoort al gesloopt, in 1837 de Vispoort, die toegang gaf tot de brug, in 1843 de Venepoort en in 1893 de Hagenpoort officieel om stadsuitbreiding mogelijk te maken, officieus omdat de goten vervangen moesten worden, maar dit niet mogelijk was. Daarna bleef Kampen evenwel een belangrijke garnizoensstad, dit had te maken met de strategische ligging van Kampen in die tijd: aan de IJssel, aan de Zuiderzee en bij een brug van de IJssel, die vanaf 1600 tot midden 19e eeuw door een buitenwacht aan de andere kant van de IJssel bewaakt werd.

Op de plek van de huidige Stadsbrug stond immers al sinds 1448 een permanente brug. Kampen telde tot de jaren '70 van de twintigste eeuw drie kazernes: een was de van Heutszkazerne aan het van Heutszplein aan de Oudestraat. Hierin was tot in het begin van de 21e eeuw een Kunstacademie gehuisvest, voordat deze naar Zwolle verhuisde onder de naam ArtEZ. Een andere was de Koornmarkt Kazerne, thans is daar de Theologische Universiteit Kampen gevestigd. Verder was er op de Vloeddijk een kazerne waar ook een officierenopleiding gevolgd kon worden, dit gebouw wordt tegenwoordig gebruikt door Quintus, centrum voor kunsteducatie. Aangezien ook militairen oud worden, was er ook een tehuis voor militairen aan de Nieuwe Markt.

Verkeer en vervoer in Kampen
Kampen ligt aan de N50. Voor deze weg is ten westen van Kampen een nieuwe brug gebouwd; Eilandbrug genaamd. In het centrum en ten oosten van Kampen liggen nog twee bruggen: de Stadsbrug en de Molenbrug. Daarnaast is Kampen voor vervoer naar Zwolle niet alleen van de N50, die toegang geeft tot het zuidelijk deel van Zwolle afhankelijk, maar ook in mindere mate van de N764, die in Kampen bekend staat als de Zwolseweg en naar het centrum van Zwolle leidt en zodoende naar het noordelijk deel van Zwolle.

Kampen is per trein bereikbaar vanaf Zwolle, wat toentertijd het laatste gedeelte was van de Spoorlijn Utrecht-Kampen. Station Kampen ligt op de IJsselmuider oever en ligt dus ten noorden van de historische stad Kampen. De spoorlijn wordt vertramd, waardoor er mogelijk ook nog een halte Kampen-Oost aan deze lijn komt. Eind 2012 zal er een nieuw station in de nieuwe dienstregeling komen, Kampen Zuid, gelegen aan de Hanzelijn. Enkele buslijnen zijn: lijn 74, lijn 140, lijn 141, lijn 143, de Hanzeliner 330 Zwolle - Lelystad komt niet langs het station, maar stopt wel bij de Carpoolplaats N50. Verder bedienen de stadslijnen 11 en 12 de inwoners van de stad Kampen.

Historische gebouwen en andere bezienswaardigheden in Kampen
Kampen heeft een flink aantal oude tot zeer oude gebouwen, waaronder resten van de oude stadsmuur, en de Boven- of St-Nicolaaskerk. De structuur van de ommuurde stadvesting Kampen is in het stratenplan nog goed zichtbaar.
- De Koornmarktspoort aan de IJsselkant van Kampen dateert waarschijnlijk uit de veertiende eeuw en werd in de vijftiende eeuw voorzien van twee gedrongen torens op de buitenhoeken.
- De Broederpoort is een rechthoekig poortgebouw met vier slanke hoektorens, oorspronkelijk uit 1465, in 1615 verbouwd in renaissancestijl.
- De Cellebroederspoort is eveneens een rechthoekig poortgebouw, geflankeerd door twee zware ronde torens, oorspronkelijk uit 1565, in 1617 verbouwd, eveneens in renaissancestijl.
- Het voormalig stadhuis van Kampen dateert uit het einde van de 14de eeuw; in de schepenenzaal een rijke zandstenen schouw in renaissancestijl en houtsnijwerk.
- Het Gotisch Huis uit 1500, nu Stedelijk Museum. Hier bevindt zich een rosmolen
- De Nieuwe Toren met carillon dateert uit de jaren 1648-1664 en werd ontworpen door Philips Vingboons.
- De Boven- of Sint Nicolaaskerk is een grote gotische kruisbasiliek uit de 14e en 15e eeuw. Tot het interieur van de kerk behoort een vroeg-renaissance koorhek, een natuurstenen kansel en een monumentaal orgel uit de jaren 1670-1676.
- De Broederkerk is een 14e-eeuwse hallenkerk die oorspronkelijk behoorde tot een franciscaner klooster.
- De Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk, een zogenaamde hallenkerk, ontstaan door verbouwingen van een 14e-eeuwse kruiskerk.
- De Burgwalkerk is een 19e-eeuws classicistische kerk, met een indertijd bijzonder grote overkapping. De kerk is gelegen aan de stadsgracht de Burgel.
- d' Olde Zwarver is een achtkantige stellingmolen uit 1842.
- Het Olde Vleyshuis tot 1593
- Het Linnenweverspoortje is een poortje uit 1665.
- De Oude Buitenhaven van Kampen met het Schokkermonument. Een monument voor de Schokkers die zich in 1859 na de ontruiming van Schokland vooral in Brunnepe vestigden.
- Enkele stadstuinen in Kampen

Bij opgravingen kwamen resten van andere kerken aan het licht, die op het veen en de klei waren gebouwd. Kampen bezit verschillende oude Gast- en Proveniershuizen. In Kampen bevinden zich ook enkele boerderijen, de zogenaamde stadsboerderijen. Een van deze stadsboerderijen van Kampen is ook te bezichtigen als museum. Vanaf de overkant van de rivier de IJssel levert Kampen een der fraaiste stadsgezichten van Nederland. In tabaksfabriek 'de Olifant' worden sigaren nog met 19e-eeuwse machines vervaardigd en er worden rondleidingen gegeven.

Verspreid in de binnenstad van Kampen bevinden zich tientallen muurreclames. Deze verwijzen naar oude winkeltjes in Kampen. Deze kleurige muurschilderingen, waarin onder meer Jugendstil-invloeden zijn te vinden, werden gemaakt door plaatselijke schilders. De schilderingen worden 'fresco's van de middenstand' genoemd. Er is een actief gemeentelijk beleid om, waar deze schilderingen onder oude verf- en pleisterlagen worden aangetroffen, te trachten deze in de oude staat te herstellen.

Verder ligt aan de rand van de binnenstad van Kampen de koggewerf. Op deze koggewerf is een kogge gebouwd naar een voorbeeld uit de 14e eeuw. Verder bevinden zich op deze werf een nagebouwd vissershuisje uit de 15e eeuw. En wordt op dit moment een botter nagebouwd. De naam van de botter is de "De Dolfyn".

Waterkering in Kampen
Na de wateroverlast van 1995 is besloten om ook Kampen de benodigde waterkering te geven, dit kwam mede doordat er in 1995 een nooddijk moest worden aangelegd om bij een eventuele dijkdoorbraak het oude centrum van Kampen te beschermen. Er is gelijk een begin gemaakt om de dijken rond Kampen te verhogen. Alleen voor de oude binnenstad van Kampen kon dit natuurlijk niet. Hier is een ingenieus plan voor bedacht. Gedeeltes van de oude stadsmuur van Kampen doen dienst als waterkering, op plekken waar deze muur niet meer staat, of waar straten zijn, zijn diverse manieren bedacht op hier het water tegen te houden, onder meer door schotbalken en klepkeringen wordt hier het water tegen gehouden. Om dit systeem helemaal te laten werken, is er een hoogwaterbrigade opgericht. Deze bestaat uit zo'n 150 mensen die bij een eventuele wateroverlast uitrukken om alle systemen te bedienen en Kampen hermetisch af te sluiten.

Evenementen in Kampen

Kamper ui(t)dagen
Een jaarlijks terugkerend evenement in Kampen gedurende de zomermaanden. De naam is afgeleid van Kamper ui, een reeks folkloristische volksverhalen waarin de inwoners van Kampen als dom worden afgeschilderd.

Full Color Festival
Het Full Color Festival wordt jaarlijks in Kampen georganiseerd door o.a. 't Ukien en Quintus. Het Full Color Festival wordt gehouden in juni en heeft als locatie De Wijde Blik, een deel van het Stadsplantoen.

Het Kamper Stripspektakel
Jaarlijks, op de 3e zaterdag van augustus, organiseert Kampen een stripevenement met meer dan 100 kramen.

Sail Kampen
Eens in de twee jaar Sail Kampen. Dit is een spektakel in Kampen met oude schepen.

Kerst in Oud Kampen
Een jaarlijks terugkerend festival in Kampen in het weekend voor de kerstdagen. Er is straattheater, waarbij stukken van bekende musicals worden gespeeld, daarnaast lopen er personages uit de midden negentiende eeuw rond. Ook zijn er (bijpassende) kraampjes op particulier initiatief verspreid over de binnenstad. De lokale theatergroep Ventura neemt het leeuwendeel van het straattheater voor haar rekening.

Weg van Kunst
Is een jaarlijks terugkerende kunstwandeling in Kampen tijdens het museumweekend langs huizen van verschillende particulieren, waar men 2 dagen kunstwerken exposeert van een bepaalde kunstenaar. Hiermee krijgt men een kijkje achter deuren die normaal voor het publiek gesloten blijven. De desbetreffende kunstenaar is er bij aanwezig. Ook doen verschillende openbare tuinen en gebouwen mee. Zoals het stedelijk museum Kampen. De woningen en musea liggen in de binnenstad van Kampen.

Wist u dit over Kampen...
- In het Kamper Tabaksmuseum is de grootste sigaar van Europa te bezichtigen.
- Kampen kent sinds 1975 een beschermd stadsgezicht.
- In het Ikonenmuseum, onderdeel van de Alexanderstichting en als enige in West-Europa, bevinden zich ca 150 iconen.
- Op 17 november 2007 is Pakjesboot 12 van Sinterklaas en Zwarte Pieten succesvol in Kampenaangemeerd.

Mooie andere plaatsen zijn:

SAAXUMHUIZEN

NAGELE

BEMMEL

STEYL

NIEUWE TONGE

AKERSLOOT

HARMELEN

EEFDE

RUMPT

BORSSELE

• Adverteren
• Disclaimer
• Prijsvraag
• Links
• Bron
• Sitemap